Ünlü söz
“İtibar sahibi adamların haksız olduğu konularda haklı olmak tehlikelidir.”
— Voltaire (1694 – 1778)
Fransızca aslı
Il est dangereux d'avoir raison dans des choses où des hommes accrédités ont tort.
Ne anlatıyor?
Voltaire bu sözde, toplumda saygınlık kazanmış, otorite kabul edilen kişiler yanıldığında, onların yanlışını söyleyen kişinin karşılaşacağı riski dile getirir. Buradaki tehlike yalnızca düşünsel çatışmadan değil; itibarını, konumunu, hatta özgürlüğünü kaybetme olasılığından kaynaklanır. Çünkü yerleşik otoritelerin hatalarını dile getirmek, çoğu zaman düzene ve güce meydan okumak anlamına gelir.
Söz, Voltaire'in kendi yaşamının da özeti gibidir. O, Kilise, aristokrasi ve yerleşik kurumlar karşısında haklı çıktığı pek çok konuda sürgün, hapis ve sansürle karşılaşmıştır. Bu yüzden söz hem bir gözlem hem de kişisel bir deneyimin ürünüdür. Günümüzde de geçerli bir uyarı taşır: Doğruyu söylemek, özellikle güçlü çıkarlara dokunuyorsa, her zaman güvenli bir erdem değildir. Ancak bu tespit, aynı zamanda hakikati savunmanın kıymetini de vurgular.
Hangi bağlamda söylendi?
Bu söz, Voltaire'in 1752'de yayımlanan Le Siècle de Louis XIV (XIV. Louis'nin Yüzyılı) adlı eserinin sonuna eklediği ve dönemin Fransız yazarlarını değerlendirdiği katalog bölümünde yer alır. Bu bölüm, dönemin edebiyat ve düşünce dünyasına dair eleştirel notlar içerir. Söz, yazarların ve düşünürlerin yerleşik otoritelerle ilişkisini yorumlarken sarf edilmiştir.
Kaynak
- Eser: 1750s (1752)
- Künye: It is dangerous to be right in matters where established men are wrong. "Catalogue pour la plupart des écrivains français qui ont paru dans Le Siècle de Louis XIV, pour servir à l'histoire littéraire de ce temps," Le Siècle de Louis XIV (1752)
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Voltaire
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Bütün eski tarihler, güzel sözlü bir yazarımızın dediği gibi, üzerinde anlaşmaya varılmış masallardan başka bir şey değildir.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Hakikati çok severim, ama şehitliği hiç sevmem.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Halk vahşi bir canavardır: Onu zincirlemek ya da ondan kaçmak gerekir.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Yaşayanlara saygılı olmak gerekir; ölülere ise yalnızca gerçeği borçluyuz.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Çok erken ünlenmiş bir ad, tartması çok ağır bir yüktür.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“O halde insanların hepsi, ihtiyaçları olmasaydı, zorunlu olarak eşit olurdu. Türümüze bağlı yoksulluk, bir insanı başka bir insana bağımlı kılar: Asıl mutsuzluk eşitsizlik değil, bağımlılıktır.”
— Voltaire (1694 – 1778)