“Bütün eski tarihler, güzel sözlü bir yazarımızın dediği gibi, üzerinde anlaşmaya varılmış masallardan başka bir şey değildir.”

Voltaire bu sözünde, antik dönemden beri anlatılagelen tarihsel kayıtların büyük bir kısmının nesnel gerçeklerden çok, toplumların zamanla kabul ettiği kurmaca anlatılar olduğunu savunur. 'Üzerinde anlaşmaya varılmış masallar' ifadesi, tarihin yazımında belirli anlatıların sorgulanmadan kuşaktan kuşağa aktarıldığını ve bu anlatıların eleştirel süzgeçten geçirilmeden gerçek sayıldığını ima eder. Voltaire, tarihsel olayların sözlü ve yazılı olarak aktarılırken nasıl mitolojiye, abartıya ve çarpıtmaya uğradığına dikkat çeker.

Bu düşünce, Voltaire'in tarih anlayışının temel taşlarından biridir. O, tarih yazımında akılcı ve eleştirel bir yaklaşımın benimsenmesi gerektiğine inanır; mucizelere, doğaüstü olaylara ve kahramanlık efsanelerine dayanan anlatılara şüpheyle yaklaşır. Tarihçinin görevinin, geleneksel anlatıları sorgulamak ve olguları kanıtlara dayanarak yeniden değerlendirmek olduğunu savunur. Bu yaklaşımıyla modern tarih yazımının öncülerinden biri sayılır.

Günümüz okuru için bu söz, resmî tarih anlatılarının ve toplumsal mitlerin eleştirel bir gözle değerlendirilmesi gerektiğine dair güçlü bir hatırlatmadır. Geçmiş hakkındaki anlatıların iktidar, gelenek ve inançlar tarafından nasıl şekillendirildiğini gösterir. Tarihin mutlak bir hakikati yansıtmaktan çok, belirli yorumların ürünü olduğu fikri, bugün medya ve bilgi çağında daha da önem kazanmıştır.

Bu söz, Voltaire'in 1764 yılında yayımlanan Jeannot et Colin adlı kısa felsefi öyküsünde yer alır. Eser, taşralı iki arkadaşın hayatlarını anlatırken toplumsal gösterişi ve sahte değerleri eleştirir. Voltaire, 'fables convenues' (üzerinde anlaşmaya varılmış masallar) ifadesini bir anlatıcı olarak değil, 'beaux esprits' (güzel sözlü yazarlar) diye andığı bir düşünüre atfeder. Bu ifade, yazarın tarihe ve geleneksel anlatılara yönelik kuşkucu bakışını yoğun biçimde yansıtır.