Ünlü söz
“Haber söz konusu olduğunda, her zaman tasdik kutsamasını beklemek gerekir.”
— Voltaire (1694 – 1778)
Fransızca aslı
Il faut toujours en fait de nouvelles attendre le sacrement de la confirmation.
Ne anlatıyor?
Voltaire bu sözüyle, yeni duyulan bir haberin ya da bilginin hemen doğru kabul edilmemesi gerektiğini söylüyor. Katolik inancındaki "tasdik" (kutsama) ayinine gönderme yaparak, bir bilginin de ancak başka kaynaklardan doğrulandıktan sonra güvenilir sayılabileceğini ifade ediyor. Doğrulama, haberin ikinci kez onaylanması gibidir; ilk duyumda acele etmek yanılgıya yol açabilir.
Voltaire, dönemin söylenti ve yanlış bilgi dolu yazışma kültüründe, eleştirel bir zihnin önemini vurguluyor. Onun için akıl yürütmenin temel koşullarından biri, bilginin sağlam kaynaklarla desteklenmesidir. Bu yaklaşım, Aydınlanma düşüncesinin doğrulama ve kanıta verdiği değeri de yansıtır.
Bugün yanlış bilginin hızla yayıldığı medya ortamında bu söz hâlâ geçerlidir. Bir haberi paylaşmadan ya da bir iddiaya inanmadan önce onu doğrulamak, bireysel sorumluluğun bir parçasıdır. Voltaire'in çağrısı, acele yargı yerine sabırlı ve kanıta dayalı düşünmeyi öğütler.
Hangi bağlamda söylendi?
Voltaire bu sözü, 28 Ağustos 1760 tarihinde yakın dostu ve tiyatro bağlantılarında önemli bir aracı olan Charles-Augustin Ferriol, comte d'Argental'a yazdığı bir mektupta sarf etmiştir. Mektupta, kendisine ulaşan yeni bir haber veya söylenti hakkında temkinli davrandığını ve bu bilginin doğrulanmasını beklediğini belirtir. Voltaire'in mektupları, dönemin edebiyat, siyaset ve toplumsal olaylarına dair güvenilir bilgi edinme çabasını sık sık yansıtır.
Kaynak
- Eser: 1760s
- Künye: Letter to Charles-Augustin Ferriol, comte d'Argental (28 August 1760]])
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Voltaire
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Bütün eski tarihler, güzel sözlü bir yazarımızın dediği gibi, üzerinde anlaşmaya varılmış masallardan başka bir şey değildir.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Hakikati çok severim, ama şehitliği hiç sevmem.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Son olarak, efendim, şuna inanıyorum ki her şey bize Ganj kıyılarından gelmiştir: astronomi, astroloji, ruh göçü, vesaire.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Halk vahşi bir canavardır: Onu zincirlemek ya da ondan kaçmak gerekir.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Yaşayanlara saygılı olmak gerekir; ölülere ise yalnızca gerçeği borçluyuz.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“İtibar sahibi adamların haksız olduğu konularda haklı olmak tehlikelidir.”
— Voltaire (1694 – 1778)