“Hakikati çok severim, ama şehitliği hiç sevmem.”

Voltaire bu sözüyle hakikate duyduğu bağlılığı açıkça dile getirirken, bu uğurda acı çekmeyi, zulme uğramayı ya da yaşamını feda etmeyi arzulamadığını da esprili bir dille ifade eder. Burada "hakikat", düşünsel dürüstlüğün ve eleştirel aklın peşinden gitmeyi; "şehitlik" ise bu yolda ağır bedeller ödemeyi, hapis, sürgün ya da ölüm gibi sonuçları ifade eder.

Bu tavır, Voltaire'in hem cesur hem de ihtiyatlı karakterini yansıtır. O, yazılarında dinî hoşgörüsüzlüğü ve mutlak otoriteyi eleştirmekten çekinmemiş, ancak sık sık sansür ve kovuşturmayla karşılaşmış bir düşünürdür. Hakikati savunmak ile kişisel güvenliği korumak arasındaki gerilim, onun yaşamında ve mektuplarında sürekli görülür. Bu söz, bu gerilimin mizahla yumuşatılmış bir itirafıdır.

Söz aynı zamanda mutlak bir fedakârlık idealini sorgular. Voltaire, bir fikrin değerinin, savunucusunun acısıyla ölçülmediğini; bir düşünürün hakikate hizmet ederken de hayatta kalarak, yazarak ve tartışarak daha etkili olabileceğini düşünür. Böylece cesaretin ancak hayatta kalmakla anlamlı bir uzun vadeli mücadeleye dönüşebileceğini ima eder.

Bu cümle, Voltaire'in filozof ve matematikçi Jean le Rond d'Alembert'e yazdığı 8 Şubat 1776 tarihli mektuptan alınmıştır. Voltaire'in geç dönem yazışmalarında, dönemin sansür ve dinî baskı ortamına karşı duyduğu tedirginlik ile düşünce özgürlüğüne bağlılığı sıkça bir arada görülür.