Ünlü söz
“Boşanma muhtemelen aşağı yukarı evlilikle aynı tarihe dayanır. Yine de sanırım evlilik birkaç hafta daha eskidir.”
— Voltaire (1694 – 1778)
Fransızca aslı
Le divorce est probablement de la même date à peu près que le mariage. Je crois pourtant que le mariage est de quelques semaines plus ancien.
Ne anlatıyor?
Bu söz, Voltaire'in nükteli üslubunun tipik bir örneğidir. Görünüşte tarihsel bir saptama gibi sunulan cümle, aslında evlilik kurumuna yönelik ince bir hicivdir. Voltaire, boşanmanın evlilikten yalnızca birkaç hafta sonra ortaya çıktığını söyleyerek, evlilikteki hayal kırıklığının ve uyumsuzluğun ne kadar hızlı baş gösterebileceğini ima eder. Bu, evliliğin kutsal ve sarsılmaz bir kurum olduğu yönündeki dönemin yaygın anlayışına karşı alaycı bir dille yapılmış bir meydan okumadır.
Sözün mizahi gücü, kesinlik iddiası ile belirsizlik arasındaki gerilimden gelir. "Muhtemelen" ve "sanırım" gibi ifadeler, söyleneni ciddi bir tarihsel iddia olmaktan çıkarır ve okura göz kırpar. Voltaire burada evliliği kötülemekten çok, onu insani bir kurum olarak göstermeyi amaçlar: Evlilik kusursuz bir kutsallık alanı değil, insanların içinde hata yapabildiği, anlaşamadığı ve ayrılabildiği bir birlikteliktir. Bu bakış, boşanmanın ahlaki bir felaket değil, evliliğin doğal bir olasılığı olduğunu ima eder.
Hangi bağlamda söylendi?
Voltaire'in "Questions sur l'Encyclopédie" (1770-1772) adlı eserinin "Divorce" (Boşanma) maddesinde yer alır. Voltaire bu maddede boşanmanın tarihini ve meşruiyetini tartışır; Katolik Kilisesi'nin boşanmaya getirdiği katı yasağı, hem tarihsel örneklerle hem de akıl yürütmeyle eleştirir. Söz, maddenin girişindeki alaycı bir gözlemdir.
Kaynak
- Eser: Questions sur l'Encyclopédie (1770)
- Künye: "Divorce" (1771)
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Voltaire
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Ahlak bütün insanlarda aynıdır, öyleyse Tanrı'dan gelir; ibadet ise farklıdır, öyleyse insanların eseridir.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Derler ki Tanrı her zaman büyük taburların yanındadır.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“En iyi, iyinin düşmanıdır.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Hakikati çok severim, ama şehitliği hiç sevmem.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Hepimiz mutluluğu ararız, ama nerede olduğunu bilmeden; tıpkı evlerini arayan ve bir evleri olduğunu bulanık biçimde bilen sarhoşlar gibi.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Söz konusu para olduğunda, herkes aynı dindendir.”
— Voltaire (1694 – 1778)