Ünlü söz
“Söz konusu para olduğunda, herkes aynı dindendir.”
— Voltaire (1694 – 1778)
Fransızca aslı
Quand il s'agit d'argent, tout le monde est de la même religion.
Ne anlatıyor?
Voltaire bu sözüyle, insanların din, mezhep veya dünya görüşü fark etmeksizin para karşısında benzer biçimde davrandığını söylüyor. Para ve çıkar söz konusu olduğunda, inançlar arasındaki görünür farklar bir kenara bırakılır; herkes kendi maddi yararını kollamaya odaklanır. Bu yüzden para, insanları birleştiren evrensel bir 'din' gibi işler.
Voltaire, insan doğasına yönelik keskin gözlemleriyle tanınır. Burada, toplumun farklı kesimleri arasındaki dinî veya ideolojik çatışmaların, çıkar söz konusu olduğunda nasıl arka plana itildiğine dikkat çeker. Aynı zamanda, insanların ahlaki ve manevi değerlerinin maddi çıkarlar karşısında ne kadar kolay esneyebildiğine dair ince bir alay barındırır.
Bugün de bu söz, piyasa ilişkilerinde ve toplumsal davranışlarda çıkarın belirleyici gücünü anlamak için kullanılır. Farklı dünya görüşlerinden insanların ticarette, pazarlıkta veya kazanç fırsatlarında ortak bir dil bulması, paranın sınırları aşan etkisini gösterir. Voltaire böylece insan ilişkilerinde maddi motivasyonun ne kadar merkezi olduğunu vurgular.
Hangi bağlamda söylendi?
Voltaire bu sözü, 26 Aralık 1760 tarihinde Ferney'den Madame d'Épinal'e yazdığı mektupta dile getirmiştir. Mektup, Oeuvres Complètes de Voltaire'in Correspondance cildinde yayımlanmıştır. Sözün bağlamı, dönemin ticari ve mali ilişkilerinde insanların din farkı gözetmeksizin çıkar ortaklığında buluşmasına dair bir gözlemdir.
Kaynak
- Eser: 1760s
- Künye: Letter to Mme. d'Épinal, Ferney (26 December 1760) from Oeuvres Complètes de Voltaire: Correspondance (Garnier frères, Paris, 1881), vol. IX, letter # 4390 (p. 124)
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Voltaire
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Derler ki Tanrı her zaman büyük taburların yanındadır.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“En iyi, iyinin düşmanıdır.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Genel olarak yönetme sanatı, yurttaşların büyük bir bölümünden alınabilecek en çok parayı alıp bir başka bölüme vermekten ibarettir.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Boşanma muhtemelen aşağı yukarı evlilikle aynı tarihe dayanır. Yine de sanırım evlilik birkaç hafta daha eskidir.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Hepimiz mutluluğu ararız, ama nerede olduğunu bilmeden; tıpkı evlerini arayan ve bir evleri olduğunu bulanık biçimde bilen sarhoşlar gibi.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Ahlak bütün insanlarda aynıdır, öyleyse Tanrı'dan gelir; ibadet ise farklıdır, öyleyse insanların eseridir.”
— Voltaire (1694 – 1778)