“Batıl inanç, din için astrolojinin astronomi için olduğu şeydir: çok bilge bir annenin çok deli kızı. Bu iki kız uzun süre bütün dünyayı boyunduruk altına almıştır.”

Voltaire bu sözüyle, batıl inancın dinden; astrolojinin de astronomiden nasıl türediğini ama özü itibarıyla onlardan nasıl saptığını anlatıyor. Din ona göre bilge bir anne, batıl inanç ise bu annenin akılsız kızıdır. Aynı şekilde astronomi gözlem ve akla dayanırken, astroloji bu temeli bırakıp boş inançlara yönelir. Böylece Voltaire, bir şeyin aslı ile yozlaşmış hâli arasındaki farkı ortaya koyar.

Voltaire, dine bütünüyle karşı çıkmak yerine, din adına yerleşen hurafeleri ve korkuya dayalı uygulamaları hedef alır. Onun için asıl sorun, insanların özgür aklını kullanmasını engelleyen batıl düşüncelerdir. Bu yaklaşım, Aydınlanma döneminin eleştirel din anlayışının tipik bir özelliğidir.

Bugün de bu benzetme, bir bilgi alanının ya da inancın zamanla nasıl yozlaşabileceğini anlatmak için güçlü bir imge olarak kullanılır. Voltaire'in sözü, eleştirel düşünmeyi ve aklın rehberliğini kaybetmeden inanç ya da bilim alanına yaklaşmanın önemini vurgular.

Bu söz, Voltaire'in 1763 yılında yayımlanan ve hoşgörüyü savunduğu ünlü eseri Traité sur la tolérance (Hoşgörü Üzerine İnceleme) içinde, "Halkı batıl inanç içinde tutmanın yararlı olup olmadığı" başlıklı bölümde yer alır. Voltaire bu bölümde, din adına halkın cehalet ve korku içinde tutulmasının doğru olup olmadığını tartışır. Eser, Jean Calas davasındaki haksızlıktan hareketle dinî hoşgörüsüzlüğe karşı yazılmıştır.