Karanlıkta Sağ Sol Nasıl Fark Edilir?

Bu fıkrada Nasreddin Hoca ile karısı gece yarısı uyanır; çevre zifiri karanlıktır. Karısı, aydınlanmak için Hoca’dan mumu yakmasını ister. Hoca mumun nerede olduğunu sorunca karısı onun sağ tarafında bulunduğunu söyler. Hoca ise karanlıkta sağını solunu bilemeyeceğini belirtir. Buradaki “mum”, fitilin çevresine çeşitli maddeler dökülerek yapılan ince, uzun bir aydınlatma aracıdır; fıkrada karanlığı giderecek nesnedir.

Fıkranın nüktesi, karısının Hoca’ya yön tarif etmesine rağmen Hoca’nın karanlıkta sağ ve solunu ayırt edemediğini söylemesinden doğar. Böylece basit bir isteğin, yönleri belirlemenin mümkün olmadığı bir durumda nasıl çözümsüz kaldığı mizahla gösterilir. Fıkra, insanın koşulları hesaba katmadan verdiği yönergelerin işe yaramayabileceğini düşündürür; karanlıkta yönünü bilmeyen kişiden sağındaki nesneyi bulmasını beklemek güçtür.