Fıkra
Riyakâr (Nasreddin Hoca fıkrası)
Nasreddin Hoca
Fıkra açıklaması
Fıkra, sözleriyle davranışları birbirini tutmayan bir adamı ve Nasreddin Hoca’nın bunu nasıl fark ettiğini anlatır. Adam, Hoca’yı her gördüğünde ona güler yüz gösterir, tatlı sözler söyler ve evine davet eder. Hoca bir gün bu daveti kabul edip kapıya gidince adam onu pencereden görür, ardından hizmetçisini göndererek evde olmadığını söyletir. Böylece adamın davetinin içten olmadığı ortaya çıkar.
Hoca, hizmetçiye efendisine selam söylemesini ve dışarı çıkarken başını içeride unutmamasını söyler. Bu nükteli söz, adamın pencereden başını uzatıp Hoca’yı gördükten sonra saklanmasına gönderme yapar; sanki başı hâlâ içeride kalmıştır. Fıkranın güldüren yanı, Hoca’nın yalanı doğrudan ve zekice açığa çıkarmasıdır. Verdiği ders, insanlara karşı yalnızca güzel sözler söylemenin yetmeyeceği, davranışların da samimi olması gerektiğidir.
Açıklama, sözlükteki tanımlardan yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Metindeki kelimelerin anlamları
- hoca
- İslam'da din görevlisi
- adam
- İnsan
- davet
- çağrı, çağırma
- iltifat
- birine güler yüz gösterme, hatırını sorma, tatlı davranma
- fakat
- ama, ancak, lâkin
- her
- önüne geldiği ismin benzerlerini "teker teker hepsi, birer birer hepsi, birer birer tamamı" anlamıyla kapsayacak şekilde genelleştiren söz
- dışarı
- dış çevre, dış yer, hariç, içeri karşıtı
- riyakarlık
- riyakârlık kavramının yanlış kullanımı
- efendim
- Bir sesleniş karşısında "buradayım" anlamında kullanılır.
Metin: Vikikaynak · Kamu malı (telif süresi dolmuş eser)