İçeriğe geç
2Wsözlük

Fıkra

Riyakâr (Nasreddin Hoca fıkrası)

Nasreddin Hoca

Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram
Bir kimse Nasreddin Hoca´yı her gördüğünde iltifat gösterip, diller dökerek, evine davet eder. Bir gün adamın gönlünü almak için evine gidip, kapısını çalar. Adam pencereden kafasını uzatıp, baktıktan sonra, hemen geri çekilir. Biraz sonra da hizmetcisi kapıyı açıp: "Teşrifinize çok memnun olduk, fakat, efendim biraz önce dışarı çıktı evde yok! Geldiğinizi duyunca, ne kadar üzülecek" der. Adamın davetinde samimi olmadığını, riyakarlık yaptığını anlayıp, kapıya gönderdiği hizmetçisine: "Ya öyle mi? Ne yapalım, hayırlısı olsun! Yalnız efendine selam söyle, bir daha dışarı çıkarken, başını içerde unutmasın!" der.

Fıkra açıklaması

Fıkra, sözleriyle davranışları birbirini tutmayan bir adamı ve Nasreddin Hoca’nın bunu nasıl fark ettiğini anlatır. Adam, Hoca’yı her gördüğünde ona güler yüz gösterir, tatlı sözler söyler ve evine davet eder. Hoca bir gün bu daveti kabul edip kapıya gidince adam onu pencereden görür, ardından hizmetçisini göndererek evde olmadığını söyletir. Böylece adamın davetinin içten olmadığı ortaya çıkar.

Hoca, hizmetçiye efendisine selam söylemesini ve dışarı çıkarken başını içeride unutmamasını söyler. Bu nükteli söz, adamın pencereden başını uzatıp Hoca’yı gördükten sonra saklanmasına gönderme yapar; sanki başı hâlâ içeride kalmıştır. Fıkranın güldüren yanı, Hoca’nın yalanı doğrudan ve zekice açığa çıkarmasıdır. Verdiği ders, insanlara karşı yalnızca güzel sözler söylemenin yetmeyeceği, davranışların da samimi olması gerektiğidir.

Açıklama, sözlükteki tanımlardan yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Metindeki kelimelerin anlamları

hoca
İslam'da din görevlisi
adam
İnsan
davet
çağrı, çağırma
iltifat
birine güler yüz gösterme, hatırını sorma, tatlı davranma
fakat
ama, ancak, lâkin
her
önüne geldiği ismin benzerlerini "teker teker hepsi, birer birer hepsi, birer birer tamamı" anlamıyla kapsayacak şekilde genelleştiren söz
dışarı
dış çevre, dış yer, hariç, içeri karşıtı
riyakarlık
riyakârlık kavramının yanlış kullanımı
efendim
Bir sesleniş karşısında "buradayım" anlamında kullanılır.

Metin: Vikikaynak · Kamu malı (telif süresi dolmuş eser)