Fıkra

Yarasaydı Sahibine Yarardı

Nasreddin Hoca

At nalının insanlara uğur getirdiğine inanan biri, Hoca'ya sormuş: – Hocam, at nalı insana uğur getirirmiş, evin kapısına assak günah olur mu? Böyle hurafelerin dine aykırı olduğunu her zaman anlatan hoca, bu sefer farklı bir yöntemle cevap vermiş: – Eğer uğur getiriyorsa, asabilirsin. Ama bence getirmez. Çünkü atlarda bir değil, dört nal olmasına rağmen şimdiye kadar bir faydası olduğunu görmedim, aksine akşama kadar yediği kamçının, taşıdığı yükün ve koşturulduğu yolun hesabı yoktur.

Fıkra açıklaması

Fıkrada, at nalının uğur getirdiğine inanan biri, Hoca’ya kapıya nal asmanın günah olup olmadığını sorar. Hoca, doğrudan dinî bir hüküm vermek yerine şartlı ve nükteli bir cevap kurar: “Eğer uğur getiriyorsa, asabilirsin.” Ardından atlarda dört nal bulunmasına rağmen bunun atlara fayda sağlamadığını söyler.

Nükte, inancın kendi içindeki çelişkiyi görünür kılmasındadır: Nal uğur getirseydi, nallı atların da bundan yarar görmesi beklenirdi; oysa Hoca onların yük taşıdığını, koşturulduğunu ve kamçı yediğini hatırlatır. Böylece nalın uğuruna dair iddiayı sorgulatır. Fıkra, hurafelere kanıt aramadan inanmamayı ve sorulara akıl yürüterek yaklaşmayı öğütler.

Açıklama, sözlükteki tanımlardan yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Metindeki kelimelerin anlamları

cevap: Bir soruya, bir isteğe, bir söz, bir davranış veya yazıya verilen karşılık; yanıt
eğer: şart anlamını güçlendirmek için şartlı cümlelerin başına getirilen kelime
hoca: İslam'da din görevlisi
nal: at, eşek, öküz vb. yük hayvanlarının tırnaklarına çakılan, ayağın şekline uygun demir parçası
çünkü: şu sebeple, şundan dolayı, zira
her: önüne geldiği ismin benzerlerini "teker teker hepsi, birer birer hepsi, birer birer tamamı" anlamıyla kapsayacak şekilde genelleştiren söz
aksine: tersine
rağmen: karşın
akşama: akşam vaktinde

Metin: Vikikaynak · Kamu malı (telif süresi dolmuş eser)