Fuzûlî-i Bağdâdî'den Nef'î-i Erzurumî'ye

Şiir, Erzurum’un düşüşünü büyük bir sarsıntı ve yas duygusuyla anlatır. Şair göklere seslenip bu acı haberin Erzurum’un düşüşü olduğunu öğrenir; “mahşer” sözü, inanışa göre dirilenlerin toplanacağı yeri çağrıştırarak yaşanan sarsıntının büyüklüğünü vurgular. Kederli anında bir kişiyi andığını, ağladığını ve sesinde Irak’ın yüreğinin titrediğini söyler.

Devamında Erzurum, kahraman evlatlarıyla İslam’ın canlı bir kalesi olarak yüceltilir; şehrin hatırasının zamanın her evresinde kalacağı belirtilir. Son dizelerde kadın, erkek ve çocukların hak yolunda şehit olduğu anlatılır. Dağların büyük bir mezarlığa, harap ovalarınsa geride kalmış bir orduya benzetilmesi, kaybın ve fedakârlığın büyüklüğünü göz önüne getirir. Ana düşünce, düşüşüne ağıt yakılan şehrin kahramanlığının ve hatırasının unutulmayacağıdır.