Şiir

İy yârenler yâr yolına nem kaldı ki yanmamışam

İy yârenler yâr yolına nem kaldı ki yanmamışam Bunca ki yandum yanaram billah ki usanmamışam Hammâri gözinden anun bir tolu ayağ işmişem Andan berü serhoşam uş hiç dahı uyanmamışam Can diledi benden gözün akl u gönül virdüm bile Tanrım tanuh ben cân içün ma'şûka sakınmamışam Lutf eyleyüp sen tut elüm saç oduma rahmet suyın Zîrâ oduna düşmeği ben kimseye danmamışam Tap yah oduna cânumı vaktidürür iksîri sal Ne put’a kaldı k'anda ben bin katla kaynanmamışam Cân ile iki cihâna akl u gönül ne var ise Aşkı elinden içmişem illâ ki hiç kanmamışam. Sini didüm sine değin senden usanmah yoh bana Bin kez ölüp dirilmişem ol sanuyı sanmamışam Gözüm yüzüni göreli görmedi râhat gündüzin Yurd ideli can zülfüni bir gice dolanmamışam İçüm kara benzüm saru yaşum kan u kanum sudur Dahı ne kaldı k'ana ben ışkunda boyanmamışam

Şiir açıklaması

Şiirde konuşan kişi, yârenlerine seslenerek yâr, yani sevgili uğruna yanıp tükenmiş olsa da aşkından usanmadığını söyler. Baştan sona yinelenen yanma, ateş ve su imgeleri, aşkın hem acı veren hem de vazgeçilmez gücünü anlatır.

Sevgilinin gözü ve yüzü âşığın aklını, gönlünü ve rahatını elinden alır; âşık kendisini sevgilinin aşkına bütünüyle verdiğini belirtir. Sevgilinin gözünü içki içmeye benzeterek sarhoşluk ve uyanamama imgesini kurar. “Can diledi benden gözün” dizesinde canın bile sevgiliye sunulması, bağlılığın ölçüsünü yükseltir. Sine, sözlükte göğüs demektir; şiirde âşığın iç dünyasını ve aşk acısını çağrıştırır.

Son bölümde sararmış beniz, kanlı gözyaşı ve suya dönüşen kan, aşkın bedende bıraktığı izlerdir. Âşık, defalarca ölüp dirilmiş gibi olduğunu, yine de vazgeçmediğini söyler. Ana duygu, karşılık beklemeden sürdürülen derin ve sarsıcı aşk; ana düşünce ise âşığın bütün varlığını sevgiliye adamasıdır.

Açıklama, sözlükteki tanımlardan yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Metindeki kelimelerin anlamları

değin: sincap
nem: havada bulunan su buharı miktarı
sal: Birçok kalın direk yan yana bağlanarak yapılan, düz ve korkuluksuz deniz veya ırmak taşıtı.
sine: göğüs
sini: Üzerinde yemek de yenilebilen, yuvarlak, bakır veya pirinçten büyük tepsi
yâr: sevgili
ben: (kişi adılı): Teklik birinci kişiyi gösteren söz.

Metin: Vikikaynak · Kamu malı (telif süresi dolmuş eser)