Şiir
Son Bûse
Ali Ekrem Bolayır · Ali Ekrem Bolayır kimdir?
Şiir açıklaması
Şiir, hasta bir annenin kızına duyduğu sevgiyi ve ona sarılıp öpememenin yarattığı acıyı anlatır. Başta kız, annesinin kendisini öpmesine izin vermemesini sevgisizlik sanır; “Başka anne alayım ben de” diyerek kırgınlığını dile getirir. Anne ise kızını sevmediği için değil, hastalığının ona geçmesinden korktuğu için uzak durur.
Doktorlar, yani şiirdeki eski söyleyişle etibba, annenin öksürüğünün çocuklarda kalıcı olabileceğini söyleyerek onu öpmemesini tekrar tekrar öğütler. Hastalığın adı kesin olarak belirtilmez; anne, belki iyileşebileceğini, belki de hastalığının kızına geçebileceğini düşünür. Bu belirsizlik, annenin kaygısını ve çaresizliğini artırır. Kızının “Neden?” sorusu, annenin içinde taşıdığı ağır suali, yani soruyu da görünür kılar.
Annenin “Gel, kızım koynuma” deyip ardından duraksaması, sevgisiyle çocuğunu koruma isteği arasındaki çatışmayı gösterir. Şiirdeki karanlık ve sessizlik imgeleri, annenin korkusunu ve yaklaşan ölümü hissettirir; “zulmet” karanlık demektir. Annenin yüzünden akan gözyaşları ve kızının içten sevgisi bu hüzünlü tabloyu derinleştirir.
Seher vakti, herkes uyurken kız annesinin yanına gizlice gelir ve onu öper. Fakat annenin alnı soğuktur; son dizedeki bu öpücük, artık hayatta olmayan annesine kondurulur. Böylece şiir, anne sevgisinin gücünü ve ayrılığın acısını, çocuğun masum davranışıyla etkileyici biçimde anlatır.
Açıklama, sözlükteki tanımlardan yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Metindeki kelimelerin anlamları
- çehre
- yüz
- zar
- ince perde veya örtü
- tekrar
- Aynı olayın, işin, hareketin yeniden ortaya çıkışı, tekrarlanması
- melül
- bezgin
- nağme
- ezgi
- sual
- soru
- ecel
- yaşamın sonu, ölüm zamanı
- zulmet
- karanlık
- belki
- Muhtemel olarak; belkim, herhâlde.
- çare
- bir sonuca varmak, ortadaki engelleri kaldırmak için tutulması gereken yol, çıkar yol, çözüm yolu
- çünkü
- şu sebeple, şundan dolayı, zira
- her
- önüne geldiği ismin benzerlerini "teker teker hepsi, birer birer hepsi, birer birer tamamı" anlamıyla kapsayacak şekilde genelleştiren söz
- ben
- (kişi adılı): Teklik birinci kişiyi gösteren söz.
- öksürük
- ciğerlerdeki havanın, solunum organlarının kasılması ve zorlanmasıylı ağızdan gürültü ile çıkması
- yüzünden
- -den ötürü, -den dolayı, sebebiyle
- sokulma
- sokulmak eyleminin mastarı
- kızcağız
- kız kelimesinin küçültmesi
- etibba
- Doktorlar, hekimler
Metin: Vikikaynak · Kamu malı (telif süresi dolmuş eser)