Vasiyyet

Şiir, cephede görev yapan iki hemşehri askeri, Çemişkezekli Memiş ile bölükemini Ömer’i konuşturur. Nöbet, belirli bir yerde ve sırayla sürdürülen görevdir; askerler nöbet değişiminin ardından, fenerin gölgesinde buluşur. Memiş, Ömer’den evinden gelen mektubu anlatmasını ister. Önce babasını sorar, sonra özellikle Emine’nin nasıl olduğunu öğrenmeye çalışır. Onun evden ayrıldığı sırada hasta olduğunu hatırlatması, bu sorunun ardındaki kaygıyı gösterir.

Ömer, aileden ve köyden gelen selamları ile gündelik haberleri sıralar: nişan, taşan ırmak, ekinler, çekirgeler, hayvanlar ve doğan bir bebek… Bu ayrıntılar, geride bırakılan köy hayatını göz önüne getirir. “Nûr-ı sâye-dâr” gölgeli ışık demektir; fenerin sınırlı ışığı ve ağaçlı tepenin kuytu köşesi, konuşmaya sessiz ve içe dönük bir hava katar. Köyden gelen haberlerin sıradanlığı, cephedeki askerlerin özlemini ve evle aralarındaki uzaklığı daha belirgin kılar. “Emmi” sözü amca anlamındadır; şiirdeki yerel söyleyiş, konuşmaları canlı ve doğal hissettirir.

Memiş’in soruları tekrar tekrar Emine’ye döner. Ömer’in konuyu başka haberlere kaydırması ve duraksaması, Memiş’e saklanan bir şey olduğunu düşündürür. Memiş, “Anlamam mı hâlinden?” diyerek bu kaygıyı sezdiğini belli eder; sonunda Emine’yi rüyasında gördüğünü söyler. Şiir, onun başına ne geldiğini kesin biçimde açıklamaz; bu belirsizlik, son bölümü daha dokunaklı kılar. Eserin ana duygusu, savaş koşullarında sevdiklerinden haber bekleyen insanın özlemi, endişesi ve dayanma çabasıdır.