“Başparmağı para kesesinin üzerinde olan, gücü elinde tutar.”

Bismarck bu sözle siyasal gücün en somut kaynaklarından birinin mali denetim olduğunu ifade eder. 'Başparmağı para kesesinin üzerinde olan' betimlemesi, bütçe üzerindeki denetimi, yani devletin gelir ve giderlerini belirleme yetkisini simgeler. Ona göre iktidar yalnızca askeri güçten ya da hukuki yetkiden ibaret değildir; parayı yöneten, kararları da büyük ölçüde yönetir.

Sözün çarpıcılığı, gücü soyut bir kavram olmaktan çıkarıp gündelik ve bedensel bir imgeyle anlatmasındadır. Kese üzerindeki başparmak, denetim ve sahiplenme jestidir. Bismarck böylece bütçe hakkının parlamentolardaki siyasal mücadelelerin merkezinde yer almasını özetler: Hükümetin harcama yapabilmesi, asker toplayabilmesi ve projeler yürütebilmesi ancak mali kaynakları kontrol edenlerin onayıyla mümkündür.

Bugün de bu düşünce, meclislerin bütçe görüşmelerinin neden en sert siyasal tartışmalara sahne olduğunu ve kamu kaynaklarını denetleyen kurumların neden güçlü sayıldığını anlamaya yardımcı olur. Söz aynı zamanda bireysel düzeyde de okunabilir: Ekonomik kaynaklar üzerinde denetim kurabilen kişi ya da kurum, toplumsal yaşamda da belirleyici bir konum kazanır.

Söz, Bismarck'ın 21 Mayıs 1869'da Kuzey Almanya Reichstag'ında yaptığı konuşmadan aktarılır. Stenografik tutanaklarda yer alır. Konuşma, dönemin bütçe ve mali yetki tartışmaları çerçevesinde anlam kazanır.