“Bu "büyük zamanı" yaşarken, kendine irade özgürlüğü atfeden bu çılgın, yozlaşmış türe ait olduğunu kavramak güç. Keşke bir yerlerde iyilikseverlerin ve aklı başında olanların bir adası olsaydı! Orada ben de ateşli bir yurtsever olurdum.”

Einstein bu mektupta, Birinci Dünya Savaşı'nın ilk aylarındaki toplumsal atmosfere karşı derin bir yabancılaşma duygusunu dile getirir. "Büyük zaman" ifadesi, dönemin savaş coşkusunu ve milliyetçi propagandasını ironik biçimde alıntılar. Kendini, savaşı meşrulaştıran insan türünün bir parçası olarak görmekte zorlanır; insanların özgür iradeye sahip olduğunu iddia etmelerine rağmen savaş çılgınlığına kapılmalarını çelişkili bulur.

İkinci cümledeki "iyilikseverlerin ve aklı başında olanların adası" imgesi, onun ideal topluluk arayışını gösterir. Einstein burada yurtseverliğin özünde kötü bir şey olmadığını, ancak kör milliyetçiliğin ve savaş kışkırtıcılığının yurtseverlik adı altında sunulmasının kabul edilemez olduğunu anlatır. Ona göre asıl bağlılık, insani değerlere ve akla duyulmalıdır.

Söz, savaş dönemlerinde toplumsal baskının bireyin vicdanı üzerindeki etkisini ve aydının yalnızlığını bugün de güncel bir dille ifade eder. Einstein'ın yaşamı boyunca barış ve enternasyonalizm savunusu, bu erken dönem mektubunda açıkça görülür.

Einstein bu sözleri, Birinci Dünya Savaşı'nın ilk aylarında, Aralık 1914 başında Leiden Üniversitesi'nden fizikçi Paul Ehrenfest'e yazdığı mektupta söylemiştir. Savaşın yol açtığı milliyetçi coşku ve toplumsal yıkım karşısında duyduğu umutsuzluğu ve yalnızlığı ifade eder. Mektup, derlenen makalelerinin 8. cildinde yayımlanmış, Alice Calaprice'ın 2005 tarihli 'The New Quotable Einstein' adlı kitabında alıntılanmıştır.