“Sevgili gelecek kuşaklar! Eğer siz bizim olduğumuz ya da olmuş olduğumuzdan daha adil, daha barışçıl ve genel olarak daha akıllı olmayacaksanız, şeytan götürsün sizi.”

Einstein bu sözünde, yaşadığı çağın adaletsizlikleri, savaşları ve akıl dışı davranışları karşısında duyduğu derin hayal kırıklığını gelecek kuşaklara yöneltilmiş sert bir uyarı olarak dile getirir. Kendi kuşağını 'olmuş olduğu' haliyle, yani geçmişteki ve bugünkü kusurlarıyla birlikte bir ölçüt olarak koyar; geleceğin insanlarından bunu aşmalarını ister. 'Şeytan götürsün' ifadesi, bilimsel bir metinden çok kişisel ve duygusal bir serzeniştir; umudunu ve beklentisini, aynı zamanda öfkesini de yansıtır.

Sözün arkasında iki temel düşünce vardır. Birincisi, insanlığın ahlaki gelişiminin teknolojik ve bilimsel gelişmenin gerisinde kaldığına dair yaygın bir endişe. Einstein, nükleer çağın eşiğinde, insanın yıkıcı gücünün sorumluluk duygusundan daha hızlı büyüdüğünü görmüştür. İkincisi ise gelecek kuşaklara yönelik, koşullu da olsa bir umut: Daha iyi bir dünya mümkündür, ama bu ancak insanların ahlaki ve akli olgunlukta bir önceki kuşağı açıkça aşmasıyla gerçekleşebilir.

Bugün okura, her kuşağın yalnızca kendi dönemine karşı değil, kendisinden sonrakilere karşı da sorumlu olduğunu hatırlatır. Adalet, barış ve akıl, kendiliğinden ilerleyen değerler değildir; her kuşağın bunları yeniden kazanması ve güçlendirmesi gerekir. Einstein'ın alaycı ve öfkeli tonu, bu sorumluluğun ciddiyetini vurgulamanın bir yoludur.

Bu söz, Einstein'ın yaşamının son dönemine ait kişisel bir yakarış niteliğindedir. 1979'da Princeton University Press tarafından yayımlanan 'Albert Einstein - The Human Side' başlıklı derlemede, onun mektuplarından ve günlük notlarından seçilen kısa yazılar arasında yer alır. Einstein, iki dünya savaşını, Nazi rejiminin yükselişini ve nükleer silahlanmanın başlangıcını yaşamış biri olarak, burada insanlığın ortak geleceğine ilişkin kuşkusunu ve umudunu aynı anda ifade eder.