“Daha yumuşak başlı olmak için yalnızca yaşlanmak gerekir; işlediğini gördüğüm hiçbir hata yok ki onu ben de işlemiş olmayayım.”

Goethe bu sözde, yaşlanmanın insana kazandırdığı en değerli niteliklerden birinin hoşgörü olduğunu söyler. Gençlikte insan başkalarının hatalarını sert biçimde yargılama eğilimindedir; oysa yaş ilerledikçe kişi kendi geçmişine baktığında, başkalarında kınadığı hemen her hatanın bir benzerini kendisinin de yaptığını fark eder. Bu farkındalık, yargılamayı yumuşatır ve insanı daha anlayışlı kılar.

Bu düşünce, Goethe'nin insan doğasına dair derin gözlem gücünü gösterir. O, ahlaki olgunluğu katı kurallara bağlılıkta değil, insan zaaflarını tanımakta ve kabul etmekte arar. Kişinin kendi kusurlarını bilmesi, başkalarına karşı merhametli olmayı da beraberinde getirir.

Günümüzde de bu söz, özellikle sosyal medyada başkalarını hızla yargılama alışkanlığı karşısında anlamlıdır. Herkesin hata yapabileceğini ve çoğu eleştirinin aslında bir ayna tuttuğunu hatırlatır.

Bu özdeyiş, Goethe'nin ölümünden sonra 1833'te yayımlanan 'Maxims and Reflections' (Maximen und Reflexionen) derlemesinde yer alır. Goethe bu notları yaşamının son yıllarında, büyük ölçüde olgunluk döneminde derlemiştir. Söz, onun yaşlılıkta eriştiği geniş bakış açısını ve insan doğasına ilişkin hoşgörülü tutumunu yansıtır.