Ünlü söz
“Öte yandan başka taraflardan da benzer sesler işittim; hiçbir yerde bilim ile şiirin bağdaşabileceği kabul edilmek istenmiyordu. Bilimin şiirden doğmuş olduğu unutuluyor, zamanların değişmesiyle her ikisinin daha yüksek bir düzeyde, karşılıklı yarar sağlamak üzere dostça yeniden buluşabilecekleri düşünülmüyordu.”
— Goethe (1749 – 1832)
Almanca aslı
Von andern Seiten her vernahm ich ähnliche Klänge, nirgends wollte man zugeben, daß Wissenschaft und Poesie vereinbar seien. Man vergaß, daß Wissenschaft sich aus Poesie entwickelt habe, man bedachte nicht, daß, nach einem Umschwung von Zeiten, beide sich wieder freundlich, zu beiderseitigem Vorteil, auf höherer Stelle, gar wohl wieder begegnen könnten.
Ne anlatıyor?
Goethe bu pasajda, kendi döneminde yaygın olan bilim ile sanatı, özellikle de şiiri birbirinden ayırma eğilimine karşı çıkar. Ona göre bilim ve şiir birbirine rakip değil, aynı kökten beslenen iki farklı anlama biçimidir. İnsanın dünyayı kavrayışı başlangıçta şiirsel, imgesel ve sezgisel bir nitelik taşır; bilimsel düşünce zaman içinde bu zemin üzerinde gelişmiştir.
Goethe'nin kendisi de hem edebiyatla hem de doğa bilimleriyle yakından ilgilenen bir düşünürdü. Botanik alanında çalışmalar yapmış, renk kuramı geliştirmişti. Bu deneyimi ona, bilimsel gözlem ile sanatsal duyarlılığın birbirini besleyebileceğini göstermişti. Ona göre bilim, yalnızca ölçme ve sınıflandırmadan ibaret değildir; aynı zamanda doğadaki bütünlüğü ve güzelliği kavramayı da gerektirir. Şiir de duyguyu ve hayali dile getirirken insanın dünyayı anlama çabasından kopmaz.
Goethe'nin bu görüşü, iki alanın katı biçimde ayrıştırıldığı günümüzde hâlâ ilgi çekicidir. Bilim ile sanat arasındaki sınırın keskin olmadığı, her ikisinin de yaratıcılık ve merakla beslendiği, yeniden buluşabilecekleri fikri, modern dünyaya dair önemli bir hatırlatmadır.
Hangi bağlamda söylendi?
Bu pasaj, Goethe'nin 1817 tarihli 'Zur Morphologie' (Morfoloji Üzerine) adlı eserinden alınmıştır. Goethe, bu eserinde doğa gözlemlerini ve bilimsel yöntem anlayışını edebi bir dille sunar. Dönemin bilim çevrelerinde ve edebiyat dünyasında, bilim ile sanatı ayrı alanlar olarak gören yaygın bir tutum vardı. Goethe, bu anlayışa kendi bilimsel ve sanatsal deneyimiyle itiraz eder. Pasajın geçtiği bölümde, iki alanın tarihsel olarak nasıl ayrıştığını ve gelecekte nasıl yeniden bütünleşebileceğini tartışır.
Kaynak
- Eser: Zur Morphologie (1817)
- Künye: Zur Morphologie (On Morphology), (1817)
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Johann_Wolfgang_von_Goethe
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Sanat uzun, yaşam kısa, yargı zor, fırsat kaçıcıdır.”
— Goethe (1749 – 1832)
“Parlayan şey, an için doğmuştur;”
— Goethe (1749 – 1832)
“İnsan, çabaladığı sürece yanılır.”
— Goethe (1749 – 1832)
“Sanatta en iyisi yeterince iyidir.”
— Goethe (1749 – 1832)
“Bilim bize her şeyden önce, doğamız gereği yöneldiğimiz hayreti sürdürme konusunda yardımcı olur.”
— Goethe (1749 – 1832)
“Ben, sürekli olumsuzlayan ruhum.”
— Goethe (1749 – 1832)