“Mahkeme senden hiçbir şey istemez. Gelirsen seni alır, gidersen seni bırakır.”

Bu söz, Kafka'nın 'Dava' romanındaki mahkeme imgesinin özünü yansıtır: Mahkeme aktif olarak peşinden koşmaz, seni çağırmaz ya da zorla tutmaz. Kapısı her zaman açıktır; kişi kendi isteğiyle gelirse kabul edilir, gitmek isterse de serbest bırakılır. Bu, dava sürecinin dışsal bir baskıdan çok, bireyin kendi içindeki suçluluk duygusu ve zihinsel katılımıyla sürdüğünü düşündürür. K. roman boyunca mahkemenin tuhaf, ulaşılmaz ama bir o kadar da sıradan dünyasına giderek daha çok gömülür; oysa mahkeme ona hiçbir zorlayıcı yaptırım uygulamamıştır. Söz, özgür görünen bir iradenin aslında nasıl kendi kendini bir sürecin içine hapsedebileceğini ima eder. Günümüz okuruna ise bürokratik yapılar, toplumsal beklentiler ya da içsel kaygılar karşısında insanın çoğu zaman farkında olmadan kendi katılımıyla bir düzenin parçası haline geldiğini hatırlatır. Kafka'nın evreninde kapılar açıktır; asıl mesele kişinin o kapıdan içeri girme ya da çıkma cesaretini ve kararını kendinde bulamamasıdır. Bu nedenle cümle, özgürlük ve bağımlılığın dış koşullardan çok içsel bir yönelimle belirlendiğine dair ince bir uyarı taşır.

Romanın 9. bölümünde, ana karakter Josef K.'nın bir katedralde hapishane papazıyla konuştuğu sahnede geçer. Papaz, K.'ya mahkemenin ondan bir şey talep etmediğini, onun gelişine ve gidişine karışmadığını anlatarak sürecin niteliğini açıklar.