“Asla, maksimimin genel bir yasa olmasını isteyebileceğim şekilde davranmaktan başka türlü davranmamalıyım.”

Kant bu sözünde, ahlaki eylemin ölçütünü kişinin kendi koyduğu ilkeye, yani maksime bağlar. Bir davranışta bulunmadan önce kendimize şunu sormalıyız: Bu davranışı belirleyen ilke, herkes tarafından benimsenecek evrensel bir yasa olabilir mi? Örneğin yalan söylemek ancak istisna olarak kârlıdır; herkes yalan söylerse güven diye bir şey kalmaz ve yalan işlevini yitirir. Bu yüzden yalan söyleme maksimi evrenselleştirilemez ve ahlaken geçersizdir.

Bu ilke, Kant'ın ödev ahlakının ilk formülasyonudur. Ahlakın temelini duygular, çıkarlar ya da sonuçlar değil, akıl koyar; çünkü akıl, herkes için geçerli olabilecek yasalar üretebilir. Böylece bireyin öznel ilkesi, evrensel bir yasa olma sınavından geçerek nesnel bir geçerlilik kazanır.

Bugün bu düşünce, kişisel çıkar ile toplumsal sorumluluk arasında kalan insana güçlü bir ölçüt sunar: Yaptığım şeyin herkes tarafından yapılmasını isteyemiyorsam, onu yapmaya hakkım yoktur. Bu, ahlaki kararlarımızı tutarlılık ve evrensellik süzgecinden geçirmeye çağıran bir uyarıdır.

Bu cümle, Kant'ın 1785'te yayımlanan 'Ahlak Metafiziğinin Temellendirilmesi' (Grundlegung zur Metaphysik der Sitten) adlı eserinin ikinci bölümünde yer alır. Eserde ahlak yasasının kaynağını araştıran Kant, saf pratik aklın temel yasasını formüle eder. Bu söz, onun ünlü 'kategorik imperatif' kavramının evrensellik ilkesiyle ilgili ilk ve en bilinen ifadesidir.