İçeriğe geç
2Wsözlük

Ünlü söz

“Aydınlanma, insanın kendi suçuyla düşmüş olduğu bir ergin olmama durumundan kurtulmasıdır. Ergin olmama durumu, insanın kendi aklını bir başkasının kılavuzluğu olmaksızın kullanamamasıdır. Bu ergin olmama durumu, akıl eksikliğinden değil, aklını başkasının kılavuzluğu olmadan kullanma kararlılığı ve cesareti eksikliğinden kaynaklanıyorsa, bu durum insanın kendi suçudur. Sapere aude! Kendi aklını kullanma cesaretini göster! Aydınlanmanın parolası işte budur.”

— Immanuel Kant (1724 – 1804)

KaynaklıSöz, künyesiyle birlikte Wikiquote'ta kayıtlı.
Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram

Söz kartını indir

Almanca aslı

Aufklärung ist der Ausgang des Menschen aus seiner selbst verschuldeten Unmündigkeit. Unmündigkeit ist das Unvermögen, sich seines Verstandes ohne Leitung eines anderen zu bedienen. Selbstverschuldet ist diese Unmündigkeit, wenn die Ursache derselben nicht am Mangel des Verstandes, sondern der Entschließung und des Mutes liegt, sich seiner ohne Leitung eines anderen zu bedienen. Sapere aude! Habe Mut dich deines eigenen Verstandes zu bedienen! ist also der Wahlspruch der Aufklärung.

Ne anlatıyor?

Kant bu ünlü pasajda Aydınlanma'yı, insanın kendi aklını kullanma cesaretini göstermesi olarak tanımlar. 'Ergin olmama' (Unmündigkeit) kavramı, hukuksal bir terimden ödünç alınmıştır; reşit olmayan kişi nasıl kendi adına karar veremiyorsa, Kant'a göre insanlar da kendi akıllarını kullanmak yerine başkalarının otoritesine boyun eğdiklerinde benzer bir duruma düşerler. Önemli nokta, bu bağımlılığın çoğu zaman dış baskıdan değil, insanın kendi korkaklığı ve tembelliğinden kaynaklanmasıdır.

'Sapere aude' (Bilmeye cesaret et!) ifadesi, Latin edebiyatından, özellikle Horatius'tan gelen bir çağrıdır. Kant bunu Aydınlanmanın sloganı haline getirir. Cesaret vurgusu, Aydınlanmanın yalnızca bilgi birikimiyle değil, aynı zamanda bir irade ve tutum meselesi olduğunu gösterir. İnsan, aklını kullanma yetisine sahip olduğu halde, konfor alanından çıkmaktan korktuğu için otoritelere teslim olur.

Bu söz, bireysel özgürlük ve düşünsel bağımsızlık üzerine kuruludur. Kant'ın çağrısı bugün de güncelliğini korur; çünkü her dönemde insanları kendi adına düşünmekten alıkoyan siyasi, dini ya da toplumsal otoriteler var olmuştur. Aydınlanma, Kant için bir dönem değil, sürekli bir çaba ve cesaret meselesidir. Bu yüzden bu söz, eleştirel düşüncenin ve entelektüel özerkliğin kalıcı bir manifestosu olarak okunmalıdır.

Hangi bağlamda söylendi?

Söz, Kant'ın 1784 yılında Berlinische Monatsschrift dergisinde yayımlanan 'Aydınlanma Nedir?' başlıklı makalesinin açılış paragrafıdır. Dergi, Prusya'da dönemin aydınları arasında Aydınlanmanın ne olduğu üzerine yürütülen tartışmada bu soruyu okurlarına yöneltmişti.

Kaynak

Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.

Konular

İlgili sözler