“En katı adalet her zaman en iyi politika olmayabilir.”

Lincoln bu sözde adalet ile siyasi sağduyu arasındaki gerilimi özetliyor. "En katı adalet" ifadesi, yasaların harfiyen ve tavizsiz biçimde uygulanmasını anlatır; "en iyi politika" ise devlet yönetiminde izlenecek en akıllıca yolu işaret eder. Cümle, bir yöneticinin bazen yasanın lafzına sıkı sıkıya bağlı kalmasının, uzun vadede daha büyük toplumsal yarar getirmeyebileceğini kabul eden bir bakışı yansıtır.

Sözün arkasında Lincoln'ün İç Savaş döneminde yürüttüğü denge politikası vardır. Bir yandan isyanı bastırmak, öte yandan Birlik'i yeniden kurmak için sertlik ile esneklik arasında dikkatli bir çizgi izlemek zorundaydı. Ona göre devlet aklı, her durumda en ağır cezayı uygulamayı değil, sonuçları da hesaba katmayı gerektirebilirdi.

Bugün bu söz, adaletin yalnızca cezalandırmak anlamına gelmediğini; yönetimde, hukukta ve insan ilişkilerinde orantılılık, bağışlayıcılık ve öngörünün de önemli olduğunu hatırlatır. Adaletin amacının intikam değil, kalıcı bir düzen ve barış sağlamak olduğu fikrini öne çıkarır.

Söz, 1963'te yayımlanan John Hope Franklin'in The Emancipation Proclamation adlı kitabında Lincoln'ün düşüncelerini açıklarken aktarılır. İç Savaş yıllarına, özellikle Birlik politikalarının ve azat ilanının tartışıldığı döneme aittir. Lincoln'ün, yasaların sert biçimde uygulanmasının yeniden birleşme sürecine zarar verebileceğine ilişkin görüşünü ortaya koyar.