Ünlü söz
“Fransa'nın iyi kralı yalnızca sözüne güvenmenizi ve Batı Hint Adaları'nı eline geçirip torununu İspanya'ya iyice yerleştirene kadar onu rahat bırakmanızı istiyor; sonra, dininiz, mülkünüz ve ticaretiniz konusunda onun izin verdiği ölçüde güvende olacağınızdan emin olabilirsiniz — bütün bunlarda onun büyük bir dost olduğuna inanmayacak kadar kâfir kim olabilir?”
— John Locke (1632 – 1704)
İngilizce aslı
The good King of France desires only that you would take his word and let him be quiet till he has got the West Indies into his hands and his grandson well established in Spain, and then you may be sure you shall be as safe as he will let you be in your religion, property and trade, to all which who can be such an infidel as not to believe him a great friend?
Ne anlatıyor?
Locke bu sözde Fransız kralı XIV. Louis'nin yayılmacı politikasına ağır bir ironiyle saldırır. Kralın yalnızca sözüne güvenilmesini istemesini, onun asıl amacının Batı Hint Adaları'nı ele geçirmek ve torununu İspanya tahtına yerleştirmek olduğunu açıkça ima eder. Sözdeki "iyi kral" ifadesi ve "büyük bir dost" vurgusu alaycıdır; Locke, bu güven vaadinin aslında bir tehdit olduğunu gösterir.
Locke'un asıl kaygısı İngiltere'nin çıkarlarıdır. Fransa'nın denizaşırı topraklarda ve İspanya üzerinde güç kazanması, İngiliz ticaretini, mülkiyetini ve dinî özgürlüğünü tehlikeye atacaktır. Bu nedenle söz, Locke'un siyasi yazılarında sıkça görülen bir temayı, gücün kötüye kullanılmasına karşı uyanık olunması gerektiğini somut bir siyasi olay üzerinden dile getirir.
Bugünün okuru için bu söz, diplomatik söylemin ardına gizlenen yayılmacı emelleri teşhis etmenin bir örneğidir. Locke, naif bir güven yerine siyasi gerçekçiliği önerir; bir devletin sözlerine değil, çıkarlarına ve güçlenme hamlelerine bakılması gerektiğini ima eder.
Hangi bağlamda söylendi?
Söz, Locke'un Peter King'e 5 Nisan 1701'de yazdığı mektuptan alınmıştır; Maurice Cranston'ın John Locke: A Biography adlı eserinde alıntılanmıştır. Bu dönemde Fransa'nın İspanya veraseti üzerindeki emelleri ve sömürge rekabeti İngiltere'de büyük endişe yaratıyordu.
Kaynak
- Eser: John Locke: A Biography
- Künye: Letter to Peter King (5 April 1701), quoted in Maurice Cranston, John Locke: A Biography (1957; 1985), p. 452
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/John_Locke
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Ama insanları isyancı kaynaşmalara toplayan yalnızca tek bir şey vardır: baskı.”
— John Locke (1632 – 1704)
“İnsanlar, söylendiği gibi, doğaları gereği özgür, eşit ve bağımsız olduklarından, hiç kimse kendi rızası olmadan bu durumdan çıkarılıp bir başkasının siyasal iktidarına tabi kılınamaz.”
— John Locke (1632 – 1704)
“Ve yasa yapma gücüne sahip olan aynı kişilerin, bu yasaları uygulama gücünü de ellerinde bulundurmaları, insan zafiyeti için fazla büyük bir ayartı olabileceğinden — ki bu zafiyet iktidara sarılmaya yatkındır — böylece kendilerini yaptıkları yasalara itaatten muaf tutabilir, yasayı hem yapılışında hem uygulanışında kendi özel çıkarlarına uydurabilirler...”
— John Locke (1632 – 1704)
“Yasanın bittiği yerde tiranlık başlar.”
— John Locke (1632 – 1704)
“Çünkü şiddetin kullanıldığı ve zararın verildiği her yerde, bunu yapanlar adaleti uygulamakla görevlendirilmiş eller olsalar bile, bu yine de şiddet ve zarardır; yasanın adı, bahaneleri veya biçimleriyle ne kadar süslenirse süslensin. Yasanın amacı, masumları, kendi altındaki herkese tarafsızca uygulanarak korumak ve haklarını iade etmektir; bu içtenlikle yapılmadığı her yerde, acı çekenlere karşı savaş açılmış olur; onların yeryüzünde haklarını arayacakları bir merci kalmadığından, bu gibi durumlarda tek çare olan göğe başvurmaya terk edilirler.”
— John Locke (1632 – 1704)
“Siyasal iktidarı doğru anlamak ve onun kaynağını ortaya çıkarmak için, bütün insanların doğal olarak içinde bulunduğu durumu göz önüne almalıyız: Bu, doğa yasasının sınırları içinde, hiç kimseden izin almaksızın ve başka hiç kimsenin iradesine bağımlı olmaksızın, eylemlerini düzenleme ve mülklerini ve kişiliklerini uygun gördükleri gibi kullanma konusunda tam bir özgürlük hâlidir.”
— John Locke (1632 – 1704)