İçeriğe geç
2Wsözlük

Ünlü söz

“Gasp, başkasının hak sahibi olduğu bir gücün kullanılması olduğu gibi, tiranlık da hakkın ötesinde, hiç kimsenin hak sahibi olamayacağı bir gücün kullanılmasıdır...”

— John Locke (1632 – 1704)

KaynaklıSöz, künyesiyle birlikte Wikiquote'ta kayıtlı.
Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram

Söz kartını indir

İngilizce aslı

As usurpation is the exercise of power which another has a right to, so tyranny is the exercise of power beyond right, which nobody can have a right to...

Ne anlatıyor?

Locke burada gasp (usurpation) ile tiranlık (tyranny) kavramlarını birbirinden ayırıyor. Gasp, meşru olarak başkasına ait olan bir iktidarın haksızca ele geçirilmesidir; yani iktidarın kaynağı sorunludur. Tiranlık ise iktidarın kaynağı meşru olsa bile, bu gücün meşru sınırların ötesinde, hakkın çiğnenmesiyle kullanılmasıdır.

Bu ayrım önemlidir, çünkü Locke'a göre bir yönetici seçimle ya da verasetle meşru biçimde iktidara gelmiş olabilir; ancak yetkisini yasanın ve toplum sözleşmesinin öngördüğü sınırların dışına taşırarak kullanıyorsa tiranlaşır. Tiranlık, iktidarın meşruiyetinden değil, kullanılış biçiminden doğan bir sorundur.

Locke'un bu tanımı, modern hukuk devleti anlayışının temel taşlarından biridir. İktidarın sınırlı olması gerektiği, yetkinin kötüye kullanılmasının gayri meşru olduğu ve yöneticinin hukuka bağlılığının meşruiyetin ölçütü olduğu fikri buradan beslenir. Günümüzde de otoriter yönetimlerin keyfi güç kullanımı bu çerçevede değerlendirilebilir.

Hangi bağlamda söylendi?

Bu söz, Locke'un 1689 tarihli "Two Treatises of Government" adlı eserinin ikinci bölümü olan "Sivil Yönetim Üzerine İkinci İnceleme"nin 18. bölümünden alınmıştır. Bu bölümde Locke, tiranlık kavramını tanımlamakta ve yöneticilerin meşru otoritesinin sınırlarını çizmektedir.

Kaynak

  • Eser: Two Treatises of Government (1689)
  • Künye: Second Treatise of Government, Ch. XVIII, sec. 199
  • Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/John_Locke
  • Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote

Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.

Konular

İlgili sözler