“İnsanlığı yöneten üç büyük şey akıl, tutku ve batıl inançtır. Birincisi birkaç kişiyi yönetir; son ikisi insanlığın büyük çoğunluğunu paylaşır ve onları sırayla ele geçirir. Ama en büyük kötülüğü en güçlü biçimde batıl inanç üretir.”

Locke bu sözünde insan davranışlarını yönlendiren üç temel gücü sıralar: akıl, tutku ve batıl inanç. Ona göre akıl, insanların yalnızca küçük bir kısmını yönetebilirken; tutku ve batıl inanç, geniş kitleler üzerinde dönüşümlü olarak egemenlik kurar. Batıl inancın en tehlikeli güç olduğunu vurgulaması, Locke'un Aydınlanma düşüncesindeki yerini açıkça gösterir: Akla dayanmayan, korku ve cehaletten beslenen inançlar, bireysel özgürlüğün ve toplumsal barışın önündeki en büyük engeldir.

Locke, batıl inancı yalnızca dinî bir mesele olarak değil; insanları korkuya ve mantıksız davranışlara sürükleyen geniş bir zihinsel tutum olarak görür. Batıl inanç, insanları kendi yargılarını kullanmaktan alıkoyar ve onları dış otoritelere ya da asılsız korkulara teslim eder. Bugün de okura, aklı devre dışı bırakan kör inançların ve korku temelli düşüncelerin bireysel ve toplumsal zararlarını hatırlatır.

Bu söz, John Locke'un 16 Mayıs 1681 tarihli günlüğüne yazdığı bir kayıttan alınmıştır. Maurice Cranston'ın 'John Locke: A Biography' (1957; 1985) adlı eserinde (s. 200) alıntılanmıştır. Locke, bu dönemde insan anlayışı, hoşgörü ve yönetim üzerine düşüncelerini geliştiriyordu; söz, onun akla verdiği merkezi rolü yansıtır.