Ünlü söz
“Kelimeleri gevşek ve istikrarsız biçimde kullanan kişi ya dikkate alınmaz ya da anlaşılmaz.”
— John Locke (1632 – 1704)
İngilizce aslı
He that uses his words loosely and unsteadily will either not be minded or not understood.
Ne anlatıyor?
Bu söz, dilin doğru kullanımının düşünsel ciddiyetle doğrudan ilişkili olduğunu ifade eder. Locke'a göre kelimeler, zihindeki ideleri başkalarına aktarmak için kullanılan işaretlerdir. Bir kişi bu işaretleri gelişigüzel, tutarsız ve belirsiz kullanıyorsa, dinleyiciler ya onun ne demek istediğini anlayamaz ya da söylediklerine güvenmeyerek dikkate almamaya başlar. İletişimde güvenilirlik, dilin tutarlılığından ayrı düşünülemez.
Locke'un bakışında dilsel özensizlik yalnızca bir üslup sorunu değil, aynı zamanda düşünce disiplininden yoksunluğun işaretidir. Kelimeler sabit anlamlar taşımadığında, insanlar arasında ortak bir zemin kurulamaz; tartışma ve bilgi alışverişi imkânsız hale gelir. Bu yüzden doğru bilgiye ulaşmanın koşullarından biri, kelimeleri herkesin aynı şeyi anlayacağı biçimde kullanma özenidir.
Günümüzde, özellikle kamuya açık tartışmalarda kavramların keyfi biçimde ve sürekli değişen anlamlarda kullanılmasının yol açtığı kafa karışıklığı bu sözün geçerliliğini sürdürdüğünü gösterir. Locke'un uyarısı, net düşünmenin ve güvenilir olmanın öncelikle dilde tutarlılık gerektirdiğine dair bir hatırlatmadır.
Hangi bağlamda söylendi?
Söz, Locke'un 1689'da yayımlanan "İnsan Anlığı Üzerine Bir Deneme" adlı eserinin üçüncü kitabının onuncu bölümüne aittir. Bu bölüm, kelimelerin kötüye kullanılmasını ele alır. Locke, onuncu bölümün sonlarına doğru, dilin tutarsız kullanımının insanları bilgiye ve hakikate ulaşmaktan alıkoyduğunu, bu tür kullanımın iletişimi nasıl baltaladığını örneklerle anlatır ve dilin özenli kullanımını toplumsal bir erdem olarak sunar.
Kaynak
- Eser: An Essay Concerning Human Understanding (1689)
- Künye: Book III, Ch. 10, sec. 31
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/John_Locke
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Hakikati hakikatin kendisi için sevmek, bu dünyada insan yetkinliğinin başlıca parçası ve bütün diğer erdemlerin tohum yatağıdır.”
— John Locke (1632 – 1704)
“Yeni görüşler, sırf henüz yaygın olmadıkları gerekçesiyle her zaman kuşkuyla karşılanır ve genellikle onlara karşı çıkılır.”
— John Locke (1632 – 1704)
“İnsanların eylemlerinin, düşüncelerinin en iyi yorumcuları olduğunu her zaman düşünmüşümdür.”
— John Locke (1632 – 1704)
“Hiç kuşkum yok ki, matematikteki kadar tartışmasız zorunlu sonuçlar yoluyla, kendiliğinden açık önermelerden doğru ve yanlışın ölçütleri çıkarılabilir.”
— John Locke (1632 – 1704)
“Bir şey bilen herkes, her şeyden önce şunu bilir: Cehaletinin örneklerini aramak için uzun süre uğraşmasına gerek yoktur.”
— John Locke (1632 – 1704)
“Sağlam bir bedende sağlam bir zihin, bu dünyadaki mutlu bir durumun kısa ama eksiksiz bir tarifidir.”
— John Locke (1632 – 1704)