Ünlü söz
“Bir şey bilen herkes, her şeyden önce şunu bilir: Cehaletinin örneklerini aramak için uzun süre uğraşmasına gerek yoktur.”
— John Locke (1632 – 1704)
İngilizce aslı
He that knows anything, knows this, in the first place, that he need not seek long for instances of his ignorance."
Ne anlatıyor?
Locke bu sözde bilginin temel bir koşuluna işaret eder: Gerçek anlamda bilen insan, bilmediklerinin ne kadar geniş olduğunu da fark edendir. Burada 'cehalet örnekleri' ifadesi, kişinin kendi bilgi sınırlarının hemen her konuda karşısına çıkabileceğini anlatır. Bilgili olmak, her şeyi bilmek değil; bilginin sınırlı olduğunu ve cehaletin kolayca fark edilebileceğini kabul etmekle başlar.
Bu düşünce, Locke'un insan anlığının sınırlarını araştırdığı felsefi projesinin doğal bir uzantısıdır. Ona göre insan zihni her şeyi kavrayamaz; bu yüzden bilgimizin nerede bittiğini bilmek, sağlam bir yargı için gereklidir. Söz, aynı zamanda dogmatik kibre karşı bir uyarıdır: Kendini her konuda yetkin sanan kişi, aslında bilgisinin sınırlarını hiç sorgulamamıştır.
Bugün de bu söz, entelektüel tevazunun önemini hatırlatır. Bir alanda derinleştikçe o alanın ne kadar çok bilinmeyen barındırdığını görmek, öğrenmenin sağlıklı bir işaretidir. Bilgi arttıkça bilinmeyenin farkına varmak, Locke'un ifadesiyle uzun aramalar gerektirmez; çünkü sınırlarımız çoğu zaman düşündüğümüzden daha yakındır.
Hangi bağlamda söylendi?
Bu söz, Locke'un başyapıtı 'İnsan Anlığı Üzerine Bir Deneme' (An Essay Concerning Human Understanding) adlı eserinin dördüncü kitabında yer alır. Bu bölümde Locke, insan bilgisinin kapsamını ve sınırlarını inceler. Eser, deneyci felsefenin temel metinlerinden biri olarak kabul edilir ve Locke'un bilginin kaynağı, kesinliği ve sınırları üzerine uzun yıllara yayılan araştırmalarının ürünüdür.
Kaynak
- Eser: An Essay Concerning Human Understanding (1689)
- Künye: Book IV, Ch. 3, sec. 22
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/John_Locke
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Hakikati hakikatin kendisi için sevmek, bu dünyada insan yetkinliğinin başlıca parçası ve bütün diğer erdemlerin tohum yatağıdır.”
— John Locke (1632 – 1704)
“Yeni görüşler, sırf henüz yaygın olmadıkları gerekçesiyle her zaman kuşkuyla karşılanır ve genellikle onlara karşı çıkılır.”
— John Locke (1632 – 1704)
“İnsanların eylemlerinin, düşüncelerinin en iyi yorumcuları olduğunu her zaman düşünmüşümdür.”
— John Locke (1632 – 1704)
“Kelimeleri gevşek ve istikrarsız biçimde kullanan kişi ya dikkate alınmaz ya da anlaşılmaz.”
— John Locke (1632 – 1704)
“Hiç kuşkum yok ki, matematikteki kadar tartışmasız zorunlu sonuçlar yoluyla, kendiliğinden açık önermelerden doğru ve yanlışın ölçütleri çıkarılabilir.”
— John Locke (1632 – 1704)
“Sağlam bir bedende sağlam bir zihin, bu dünyadaki mutlu bir durumun kısa ama eksiksiz bir tarifidir.”
— John Locke (1632 – 1704)