“Bununla birlikte, yeni yönelimin avantajı tam da şudur: Biz dünyayı dogmatik biçimde önceden kurgulamıyoruz, yeni dünyayı önce eski dünyanın eleştirisinden bulmak istiyoruz. ... Geleceğin inşası ve tüm zamanlar için hazır olmak bizim işimiz değilse, şu anda yapmamız gereken şey o kadar kesindir: Var olan her şeyin acımasız eleştirisi; hem eleştirinin kendi sonuçlarından korkmaması hem de mevcut güçlerle çatışmadan çekinmemesi anlamında acımasız.”

Marx burada düşünsel yönteminin temel bir ilkesini dile getirir: Geleceğe dair hazır bir ideal model çizip toplumu ona göre biçimlendirmeye çalışmak yerine, mevcut dünyanın eleştirisiyle yola çıkılmalıdır. Ona göre yeni bir toplum tasavvuru ancak eski düzenin çelişkileri, kurumları ve resmî doğruları ciddi biçimde sorgulanarak kendini gösterebilir. Bu yüzden "acımasız eleştiri" ifadesi yalnızca sert bir üslubu değil, eleştirinin sonuçlarından duyulacak korkuyu da reddeden yöntemsel bir tutumu anlatır.

Sözün ikinci vurgusu, düşünürün pratik sorumluluğudur. Marx için entelektüel faaliyet, toplumsal güç ilişkileriyle yüzleşmekten kaçınan bir akademik uğraş değildir. Eleştiri, hâlihazırdaki otoritelerle çatışmayı göze aldığı ölçüde anlamlıdır. Bu anlayış, daha sonra "Thesen über Feuerbach"ta ifadesini bulan, dünyayı değiştirme vurgusuyla da uyumludur.

Günümüzde bu yaklaşım, toplumsal sorunları anlamak için hazır reçeteler yerine mevcut yapıları eleştirel biçimde çözümlemeyi öneren bir hatırlatma olarak okunabilir. Eleştirinin amacı kötümserlik değil, var olanın ne olduğunu ve neden böyle olduğunu açık biçimde görerek başka olanakları serbest bırakmaktır.

Marx bu satırları Eylül 1843'te Arnold Ruge'ye yazdığı mektupta kaleme almıştır. Mektup, ikilinin çıkarmayı planladığı Deutsch-Französische Jahrbücher dergisinin yönelimini belirlemeye yönelik bir tartışmanın parçasıdır. Marx burada, yayının amacını dogmatik bir gelecek tasarımı dayatmak değil, mevcut siyasal ve toplumsal düzenin eleştirel çözümlemesi olarak tarif eder.