“Aşırılığın anası sevinç değil, sevinçsizliktir.”

Bu söz, aşırı davranışların ve ölçüsüzlüğün kaynağına dair yaygın bir yanılgıyı düzeltir. Nietzsche'ye göre insan, taşkınlığa ve aşırılığa neşenin coşkusundan değil, tam tersine içsel bir boşluktan, neşesizlikten ve doyumsuzluktan sürüklenir. Hayatında gerçek bir sevinç, anlam ve hafiflik bulamayan kişi, bu eksikliği aşırı uyarılarla, sınırsız tüketimle, haz düşkünlüğüyle ya da denetimsiz davranışlarla kapatmaya çalışır. 'Ausschweifung' (aşırılık, taşkınlık, ölçüsüzlük) burada yalnızca bedensel hazlarla sınırlı değildir; her türlü dengeyi kaybetmiş yaşama biçimini kapsar. Nietzsche'nin bakışına göre sağlıklı olan, taşkınlığı yasaklarla bastırmak değil, insanın içindeki sevinci ve yaratıcı enerjiyi ortaya çıkarabilmektir. Neşe, kendiliğinden bir ölçü ve doyum getirir; neşesizlik ise insanı doyurulamaz bir açlığa ve sonu gelmeyen arayışlara iter.

İnsanca, Pek İnsanca'nın ikinci cildinin 'Birbirine Karışık Kanılar ve Özdeyişler' başlıklı ilk bölümünde yer alır. Bu bölüm, insan davranışlarının çoğu zaman gözden kaçan psikolojik kökenlerine dair kısa ve yoğun tespitler içerir. Nietzsche burada da ahlaki yargılardan çok, insan ruhunun işleyişine dair bir gözlem sunar.