Ünlü söz
“Hiçbir galip şansa inanmaz.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)
Almanca aslı
Kein Sieger glaubt an den Zufall.
Ne anlatıyor?
Nietzsche bu kısa aforizmada, zafer kazanan kişinin başarısını şansa atfetmeme eğilimini ele alır. Galip gelen, sonucun kendi yeteneklerinin, iradesinin ve çabasının ürünü olduğuna inanmak ister. Şansı kabul etmek, başarının kişisel payını küçültmek anlamına gelebilir; bu yüzden kazanan kişi zorunlu ve kendi eseri olan bir sonucu tercih eder.
Bu gözlem, insan psikolojisinin derin bir yanını açığa çıkarır: İnsan, olayları kendi kontrolü altında görmek ister. Rastlantı fikri, bu kontrol duygusunu sarsar. Nietzsche'nin eleştirisi, burada dolaylıdır; çünkü ona göre evrenin gidişinde rastlantıya yer vardır ve galibin bunu reddetmesi, bir tür kibirdir.
Aforizma ayrıca güç ve tahakküm ilişkilerine de ışık tutar. Zafer kazananlar, kendi konumlarını meşrulaştırmak için sonucu kaçınılmaz ve hak edilmiş göstermeye eğilimlidir. Bugün okura söylediği şey, başarı anlatılarının ne kadarının gerçek bir nedenselliğe, ne kadarının ise insanın kendini kandırma ihtiyacına dayandığını sorgulamak gerektiğidir. Şansı kabul etmek, tevazu ve gerçekçiliğin işareti olabilir.
Hangi bağlamda söylendi?
Nietzsche'nin 1882 tarihli "Die fröhliche Wissenschaft" (Şen Bilim) adlı eserinin Üçüncü Kitap bölümünde, 258 numaralı "Die Leugner des Zufalls" (Şansı İnkâr Edenler) başlıklı aforizmada yer alır. Kitabın bu bölümü, insan bilgisinin sınırları ve yorum gücü temaları etrafında şekillenir. Aforizma, başlığın da gösterdiği gibi, şans faktörünü kabul etmek istemeyen insan tipini ele alır.
Kaynak
- Eser: Die fröhliche Wissenschaft
- Künye: Die Leugner des Zufalls, Drittes Buch, 258, S. 192,
- Kaynak bağlantısı: https://de.wikiquote.org/wiki/Friedrich_Nietzsche
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Bir düşünürü umutsuzluğa sürükleyebilecek şeyler arasında şu bilgi de vardır: Mantıksızlık insan için zorunludur ve mantıksızlıktan pek çok iyi şey doğar.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)
“Hayır, insanlığın hedefi sonda olamaz, ancak en yüksek örneklerinde olabilir.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)
“Kopyalar. — Önemli insanların kopyalarına sık rastlanır; ve çoğu kişi, tıpkı resimlerde olduğu gibi, burada da kopyaları özgünlerinden daha çok beğenir.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)
“İnsan gülmekten kişnediğinde, alçaklığıyla bütün hayvanları geride bırakır.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)
“Derin düşünen insanlar, başkalarıyla ilişkilerinde kendilerini komedyen gibi hissederler; çünkü anlaşılmak için önce hep bir yüzeysellik numarası yapmak zorunda kalırlar.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)
“Halk trajediden aslında iyice duygulanmaktan, bir kez olsun içini döküp ağlayabilmekten fazlasını istemez.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)