Ünlü söz
“İyi ve Kötü denen eski bir kuruntu vardır. Bu kuruntunun tekerleği şimdiye dek falcılar ve yıldız okuyucular etrafında dönmüştür.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)
Almanca aslı
Es gibt einen alten Wahn, der heißt Gut und Böse. Um Wahrsager und Sterndeuter drehte sich bisher das Rad dieses Wahns.
Ne anlatıyor?
Nietzsche bu sözüyle ahlakın mutlak ve evrensel bir gerçeklik değil, insanlık tarihi boyunca belirli anlayışlar etrafında dönen bir inanç, bir kuruntu olduğunu söyler. Ona göre 'iyi ve kötü' ayrımı, tıpkı falcılık ya da yıldız okuyuculuk gibi, insanın dünyayı anlamlandırma ve kendini güvende hissetme ihtiyacından doğmuştur. Bu kuruntunun tekerleği, yani onu nesilden nesile taşıyan düşünce düzeneği, uzun süre kehanet ve batıl inançlarla işlemiştir.
Nietzsche, özellikle Zerdüşt'te, yerleşik ahlak anlayışlarını sorgular ve insanı kendi değerlerini yaratmaya çağırır. Buradaki eleştiri, geleneksel ahlakın sorgulanmadan kabul edilen bir külte dönüşmesinedir. Bugünün okuruna bu söz, değer yargılarımızın ne kadarının gerçek bir temele dayandığını, ne kadarının alışkanlıkla devralındığını sormaya davet eden bir uyarıdır. Ahlaki kavramların tarihsel olarak nasıl şekillendiğini görmek, onları kökten reddetmek anlamına gelmez; ama onlara mutlak hakikat gözüyle bakmanın da bir tür modern mitoloji olduğunu düşündürür.
Hangi bağlamda söylendi?
Söz, Nietzsche'nin 1883-1885 yılları arasında yazdığı 'Böyle Buyurdu Zerdüşt' adlı eserinin üçüncü bölümünde, 'Eski ve Yeni Levhalar Üzerine' başlıklı bölümde geçer. Bu bölümde Zerdüşt, geleneksel değer levhalarını kırmayı ve yeni değerler yaratmayı tartışır; söz bu bağlamda eski ahlaki kavramların sorgulanmasına yönelik bir ifadedir.
Kaynak
- Eser: Also sprach Zarathustra
- Künye: 3. Teil, Von alten und neuen Tafeln, 9
- Kaynak bağlantısı: https://de.wikiquote.org/wiki/Friedrich_Nietzsche
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“İnsan gülmekten kişnediğinde, alçaklığıyla bütün hayvanları geride bırakır.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)
“Asket, erdemden bir zorunluluk yapar.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)
“Halk, bulanık suda balık avlayanı, derinlikten çekip çıkaranla kolayca karıştırır.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)
“Bıkkınlık verecek kadar tüketilmiş şu iyimserlik ve kötümserlik sözcüklerini bir kenara atın! Çünkü onları kullanma nedeni her geçen gün daha da ortadan kalkıyor: bugün yalnızca gevezelerin onlara hâlâ kaçınılmaz biçimde ihtiyacı var.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)
“Tarih neredeyse sadece […] sonradan aklanmış kötü insanlardan söz eder.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)
“Kanaatler, hakikatin yalanlardan daha tehlikeli düşmanlarıdır.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)