“Halk, bulanık suda balık avlayanı, derinlikten çekip çıkaranla kolayca karıştırır.”

Nietzsche bu sözde yüzeysel ile derin olanın ayırt edilmesindeki zorluğu ele alır. Bulanık suda balık avlamak, belirsizlikten ve karmaşadan çıkar sağlayan, aslında derinliği olmadığı halde görünürde etkileyici sonuçlar elde eden kişiyi simgeler. Derinlikten çekip çıkarmak ise gerçek bir emek, bilgi ve kavrayış gerektiren, zor elde edilen değerli bir çalışmayı ifade eder. İkisi dışarıdan bakıldığında benzer bir etki yaratabilir; çünkü her ikisi de 'sudan bir şeyler çıkarma' görüntüsü verir.

Nietzsche'nin genel olarak toplum ve kitle psikolojisi üzerine düşüncelerinde, halkın yargısı çoğu zaman yanılgıya açıktır. İnsanlar bir işin içsel değerini görmekte zorlandıkları için, onun nasıl ve hangi koşullarda yapıldığını derinlemesine incelemez; ortaya çıkan görüntüye ve kısa vadeli etkiye odaklanır. Bu da bulanık suda avlananların, yani kafa karışıklığından yararlananların, gerçek derinlik sahibi insanlarla aynı değerde görülmesine yol açar.

Bugün bu söz, özellikle kamuoyu önünde görünen figürlerin, medyatik söylemlerin ve kitle iletişiminin değerlendirilmesinde hâlâ geçerliliğini korur. Karmaşık bir ortamda kendini parlak bir şekilde sunanların, işi gerçekten derinlemesine yapanlardan daha çok takdir gördüğü durumlar, Nietzsche'nin bu gözlemini zamanımıza taşır.

Söz, Nietzsche'nin 'Menschliches, Allzumenschliches' (İnsanca, Pek İnsanca) adlı eserinin ikinci cildinin birinci bölümündeki 262 numaralı aforizmadan gelmektedir. Bu ikinci cilt, 1879-1879 yıllarında yayımlanan ve önceki eserine ek olarak düşünsel gözlemler içeren bölümlerden oluşur. Nietzsche bu aforizmalarda insanın ve toplumun değer yargılarındaki zaaflara sıkça değinir; karmaşa içinde gerçek değeri ayırt etmenin zorluğu da bu temaların bir parçasıdır.