Ünlü söz
“Bıkkınlık verecek kadar tüketilmiş şu iyimserlik ve kötümserlik sözcüklerini bir kenara atın! Çünkü onları kullanma nedeni her geçen gün daha da ortadan kalkıyor: bugün yalnızca gevezelerin onlara hâlâ kaçınılmaz biçimde ihtiyacı var.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)
Almanca aslı
Weg mit den bis zum Überdruss verbrauchten Wörtern Optimismus und Pessimismus! Denn der Anlass, sie zu gebrauchen, fehlt von Tag zu Tage mehr: nur die Schwätzer haben sie jetzt noch so unumgänglich nötig.
Ne anlatıyor?
Nietzsche burada, döneminin entelektüel tartışmalarında neredeyse her şeyin üzerine yapıştırılan iki etiketi hedef alır: iyimserlik ve kötümserlik. Ona göre bu sözcükler, düşüncenin yerini sloganların aldığı, gerçek sorgulamanın bittiği yerde boy gösterir. Bir meseleyi ciddiyetle incelemek yerine onu "iyimser" ya da "kötümser" diye sınıflandırmak, derinlikten kaçıştır. Nietzsche, yaşanan çağın karmaşıklığının artık bu basit kutuplarla kavranamayacağını düşünür; bu yüzden sözcüklerin "kullanılma nedeni"nin giderek zayıfladığını söyler.
Sözün ikinci yarısındaki "gevezeler" (Schwätzer) ifadesi, Nietzsche'nin entelektüel sahtekârlara yönelik tipik bir eleştirisidir. Geveze, düşünmeden konuşan, hazır kalıpları tekrarlayan, sözcüklerin anlamını tüketen kişidir. Nietzsche için dil, özenle kullanılması gereken bir araçtır; klişeleşmiş sözcükler ise düşünmenin önündeki engellerdir. Bu nedenle iyimserlik ve kötümserlik gibi etiketler, gerçek bir felsefi duruşu değil, düşünsel tembelliği gösterir.
Bugün bu uyarı, sosyal medyada ve gündelik tartışmalarda hızla etiketlenen, anında iyimser ya da kötümser olarak sınıflandırılan görüşler için de geçerlidir. Nietzsche, karmaşık gerçekliğin basit ikiliklerle kavranamayacağını ve hakiki düşüncenin bu tür hazır sözcüklerden kurtulmayı gerektirdiğini hatırlatır. Düşünce, sloganın bittiği yerde başlar.
Hangi bağlamda söylendi?
Bu söz, Nietzsche'nin 1878'de yayımlanan 'Menschliches, Allzumenschliches' (İnsanca, Pek İnsanca) adlı eserinin birinci cildinin 28. aforizmasından alınmıştır. Eser, Nietzsche'nin Schopenhauer felsefesine ve Wagner'in sanat anlayışına duyduğu hayranlığın ardından, daha bağımsız ve eleştirel bir düşünme biçimine geçişini yansıtır. Aforizmada, dönemin yaygın felsefi ve kültürel tartışmalarında sıkça kullanılan bu iki kavramın artık anlamını yitirdiği ve gerçek düşünceye katkı sunmadığı ileri sürülür.
Kaynak
- Eser: Menschliches, Allzumenschliches
- Künye: I, Aph. 28
- Kaynak bağlantısı: https://de.wikiquote.org/wiki/Friedrich_Nietzsche
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“İyi ve Kötü denen eski bir kuruntu vardır. Bu kuruntunun tekerleği şimdiye dek falcılar ve yıldız okuyucular etrafında dönmüştür.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)
“Kör öğrenciler olmadan bir insanın ve eserinin etkisi hiçbir zaman büyük olmamıştır. Bir bilgiyi zafere ulaştırmak çoğu zaman yalnızca şu anlama gelir: onu aptallıkla öyle evlendirmek ki, aptallığın ağırlığı bilgi için de zaferi zorlasın.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)
“Kanaatler, hakikatin yalanlardan daha tehlikeli düşmanlarıdır.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)
“Bilge kişi gökbilimci olarak. - Yıldızları hâlâ "üstünde" bir şeyler olarak hissettiğin sürece, henüz bilen kişinin bakışına sahip değilsin demektir.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)
“Bir düşünürü umutsuzluğa sürükleyebilecek şeyler arasında şu bilgi de vardır: Mantıksızlık insan için zorunludur ve mantıksızlıktan pek çok iyi şey doğar.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)
“Kendi evimde otururum, // Hiç kimseyi hiçbir zaman taklit etmedim // Ve - kendi kendine gülmeyen // Her ustaya güldüm.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)