“Tarih neredeyse sadece […] sonradan aklanmış kötü insanlardan söz eder.”

Nietzsche bu sözüyle tarih yazımının ahlaki bir değerlendirme alanı olmadığını, daha çok güç ve sonuç üzerinden işlediğini ima eder. Tarihte adı anılan pek çok figür, yaşadıkları dönemde zalim, acımasız ya da ahlaken sorunlu sayılmışken, kazandıkları başarılar veya sonradan oluşturulan anlatılar sayesinde meşrulaştırılmış, hatta yüceltilmiştir. "Aklanma" fikri, bireysel suçluluktan çok kolektif hafızanın ve tarihsel anlatının nasıl inşa edildiğine dikkat çeker.

Aforizma, Nietzsche'nin geleneksel ahlakın ve tarihsel ilerleme düşüncesinin ardındaki kör noktaları gösterme çabasının bir parçasıdır. Ona göre tarih, olguların tarafsız bir kaydı olmaktan uzaktır; galiplerin, güçlülerin ve sonradan meşru sayılanların hikâyesidir. Bu yüzden insanın iyi-kötü ayrımını sorgulamadan tarihten ahlak dersi çıkarması yanıltıcı olabilir.

Bugün de bu söz, resmî tarih anlatılarına ve kahramanlık söylemlerine mesafeli bakmayı önerir: Tarihte adına anıt dikilen, adı okullara verilen ya da övgüyle anılan birçok kişi, yaşadığı çağda bambaşka biçimde değerlendirilmiş olabilir. Dolayısıyla söz, okuru tarihsel anlatıların iktidar ve değer yargılarıyla nasıl biçimlendiğini fark etmeye çağırır.

Söz, Nietzsche'nin 1881'de yayımlanan 'Morgenröte' adlı eserinin 20. aforizmasından alınmıştır. 'Tan Kızıllığı' olarak da bilinen bu kitap, Nietzsche'nin ahlakın kökenlerini ve toplumsal değer yargılarını sorguladığı, özgür düşünceye yöneliş döneminin önemli metinlerindendir. Bu pasajda yazar, tarihsel anlatının ahlaki yargılardan bağımsız işlediğine ve geçmişin kabul gören kahramanlarının aslında ne kadar sorunlu olabileceğine dikkat çeker.