“En sıradan yalan, insanın kendini aldattığı yalandır; başkalarını aldatmak buna göre istisnai bir durumdur.”

Nietzsche bu sözünde yalanın en yaygın biçiminin başkalarına değil, kişinin kendisine yönelik olduğunu söyler. İnsanlar çoğu zaman kendi arzularını, korkularını ve zayıflıklarını gizlemek için kendilerine yalan söylerler. Bu içsel aldatma, dış dünyaya yönelik yalanlardan çok daha sık görülür ve çok daha derin bir sorundur.

Nietzsche'nin bu tespiti, onun psikolojik gözlem gücünü yansıtır. İnsanın kendini aldatması, bilinçli bir tercihten çok, farkında olmadan işleyen bir mekanizmadır. Kişi, kendi çıkarlarına uymayan gerçekleri çarpıtır, kendine uygun bir anlatı kurar ve buna inanır. Bu yüzden kendine yalan söylemek, başkalarını aldatmaktan daha tehlikelidir; çünkü kişi bu yalanın farkında bile değildir.

Sözün bugünkü okura mesajı, öz-eleştirel düşünmenin ve dürüst bir iç gözlemin ne kadar zor ama ne kadar gerekli olduğudur. Nietzsche, felsefenin en önemli görevlerinden birinin insanın kendi kendini aldatma biçimlerini ifşa etmek olduğunu düşünür.

Bu söz, Nietzsche'nin 1888'de yazdığı 'Der Antichrist' adlı eserinin 55. bölümünden alınmıştır. Eserde Nietzsche, özellikle dinin ve ahlakın insanların kendilerini aldatmalarına nasıl zemin hazırladığını inceler. Bu bölümde, insan psikolojisinin derinliklerine inerek, bireyin kendi hakikatiyle yüzleşmekten kaçınmasının sonuçlarını tartışır.