“Odun yığınında hâlâ sevinç çığlıkları atan kişi, acıya karşı zafer kazanmış değildir; acıyı beklediği yerde hissetmemiş olmanın zaferini yaşıyordur. Bir benzetme.”

Nietzsche bu aforizmada, insanın acı karşısındaki tavrını alışılmadık bir açıdan ele alır. Odun yığını üzerinde yakılmak, tarihsel olarak hem fiziksel hem ruhsal en ağır işkencelerden biridir. Nietzsche, böyle bir anda sevinç çığlığı atan birini hayal eder ve bu kişinin zaferini yanlış anlamamak gerektiğini söyler: Bu kişi acıyı yenmiş değildir; yalnızca acının geleceğini düşündüğü anda, beklediği o dayanılmaz ıstırabı hissetmemiş olmanın şaşkınlık ve rahatlama dolu zaferini yaşıyordur.

'Bir benzetme' ifadesi, Nietzsche'nin aslında fiziksel işkenceden çok, insanın korkuları ve beklentileriyle ilişkisini anlattığının işaretidir. İnsan çoğu zaman korktuğu şeyin kendisinden değil, onu hayal ediş biçiminden acı çeker. Beklenen acı ile yaşanan acı arasındaki fark, bazen dayanılmaz zannedileni dayanılır kılabilir. Sevinç dediği şey, bir güç gösterisi değil, beklenti ile gerçeklik arasındaki boşluğun yarattığı tuhaf bir ferahlıktır.

Bu düşünce, Nietzsche'nin psikolojiye olan ilgisinin tipik bir örneğidir. O, insanı yüceltilmiş soyut kavramlarla değil, somut bedensel ve ruhsal deneyimlerle anlamaya çalışır. Burada da korku, beklenti ve acı ilişkisini çözümler. Bugünün okuru için söz, kaygının kaynağının çoğu zaman olayın kendisi değil, onun hakkında kurduğumuz beklentiler olduğunu hatırlatır.

Bu söz, Nietzsche'nin 1886 tarihli 'Jenseits von Gut und Böse' adlı eserinin 124. aforizmasıdır. Kitap, Nietzsche'nin geleneksel ahlak, din ve felsefe anlayışlarını sorguladığı, insan doğasına dair çarpıcı psikolojik gözlemler sunduğu geç dönem çalışmalarındandır. Nietzsche, Hristiyanlık ve Platoncu felsefe geleneğinin acı, beden ve ruh hakkındaki kabullerini sarsmak amacıyla sık sık bedensel deneyimlerden yola çıkan aforizmalar kullanmıştır.