“Utanç, bir "mysterium"un olduğu her yerde vardır.”

Nietzsche burada utanç duygusunu dini ve toplumsal gizem kavramıyla ilişkilendirir. "Mysterium" sözcüğü, özellikle antik gizem kültlerindeki ve dinlerdeki yalnızca seçilmiş kişilerin erişebildiği kutsal sırları çağrıştırır. Nietzsche'ye göre utanç, bir şeyin saklanması, örtülmesi ya da yalnızca belirli koşullarda açığa çıkarılması gerektiği fikrinden doğar. Gizem, beraberinde bir yasak ve mahremiyet bilinci getirir; bu bilinç de utanç olarak kendini gösterir.

Nietzsche'nin düşüncesinde ahlakın ve dinin kökenleri çoğu zaman doğal dürtülerin bastırılması ya da kutsallaştırılmasıyla ilgilidir. Utanç, insanın kendi bedenine, cinselliğine ya da zihnindeki bazı düşüncelere bir tabu olarak bakmasını sağlar. Gizem kalktığında, yani bir şey herkesin gözü önünde açıkça konuşulabildiğinde, utanç da zayıflar. Bu söz, dinlerin ve toplumların utanç duygusunu nasıl ürettiğini ve sürdürdüğünü anlamak için kısa ama yoğun bir ipucu sunar. Bugün mahremiyet, beden ve din tartışmalarında hâlâ yankılanır.

Bu söz, Nietzsche'nin 1878 tarihli "İnsanca, Pek İnsanca" adlı eserinin birinci cildinin 100. aforizmasından alınmıştır.