Ünlü söz
“Gereken şey, insanın doğru olduğuna inandığı şeyi, hiçbir taraftan baskı ya da şantaj korkusu duymadan basabilme hakkıdır.”
— George Orwell (1903 – 1950)
İngilizce aslı
What is needed is the right to print what one believes to be true, without having to fear bullying or blackmail from any side.
Ne anlatıyor?
Orwell burada yalnızca genel bir 'ifade özgürlüğü' savunusu yapmaz; özgürlüğün özel bir türünü, yazarın ve yayıncının herhangi bir güç odağı karşısındaki bağımsızlığını savunur. 'Bullying' (zorbalık, yıldırma) ve 'blackmail' (şantaj) sözcüklerini seçmesi, onun özgürlüğü tehdit eden şeyi yalnızca devlet sansürüyle sınırlamadığını gösterir. Siyasi partilerden yayın organlarına, kamuoyu baskısından ekonomik çıkar gruplarına kadar her türlü yapı, yazarı düşüncesini olduğu gibi söylemekten caydırmaya çalışabilir.
Sözün merkezinde, inanılan doğrunun 'basılabilmesi' fikri vardır. Orwell için özgürlük, yalnızca bireyin kendi kafasının içinde düşünmesi değil, bu düşünceyi kamuya aktarabilmesidir. Aynı zamanda hak, yalnızca hoşa giden ya da çoğunluğun onayladığı görüşler için değil, rahatsız edici ve azınlıkta kalan görüşler için de geçerlidir. Bugün bu söz, sosyal medya baskısı, kutuplaşmış kamusal tartışma ve linç kültürü gibi olgular karşısında düşünceyi dürüstçe ifade edebilmenin ne kadar kırılgan olabileceğini hatırlatan bir uyarı olarak okunabilir.
Hangi bağlamda söylendi?
Bu söz, Orwell'in 1946'da Britanyalı yazar ve komünist aktivist Randall Swingler ile yaptığı bir yazışmadan alınmıştır. Dönemin İngiltere'sinde sol çevreler ile Orwell arasında, yazarların siyasi sadakat ve ifade özgürlüğü konusundaki sorumlulukları üzerine yoğun tartışmalar yaşanıyordu. Orwell, sanatçının herhangi bir parti çizgisine ya da grup baskısına boyun eğmesine karşı çıkıyordu.
Kaynak
- Künye: 1946 exchange with Randall Swingler; quoted in Every Intellectual's Big Brother: George Orwell's Literary Siblings, John Rodden, University of Texas Press, Austin, p. 30
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/George_Orwell
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Dolayısıyla, Birleşik Devletler'in herhangi bir Avrupa koalisyonunu, İngiltere'yi içinden çekerek dağıtma tehlikesi her zaman mevcuttur.”
— George Orwell (1903 – 1950)
“Konuşma, yazma ve eylem özgürlüğüne yönelik tehditler, tek başlarına ele alındığında çoğu zaman önemsiz görünse de, etkileri birikimlidir ve kontrol edilmedikleri takdirde yurttaş haklarına yönelik genel bir saygısızlığa yol açar.”
— George Orwell (1903 – 1950)
“Paris'in kenar mahalleleri eksantrik insanlar için bir toplanma yeridir: Yalnız, yarı deli yaşam çizgilerine düşmüş ve normal ya da ahlaklı olmayı denemekten vazgeçmiş insanlar. Yoksulluk, paranın insanı işten kurtarması gibi, onları normal davranış standartlarından kurtarır. Otelimizdeki kiracıların bazıları, kelimelerle anlatılamayacak kadar tuhaf hayatlar yaşıyordu.”
— George Orwell (1903 – 1950)
“Yabancı bir ülkeye karşı savaş, ancak varlıklı sınıflar bundan kâr edeceklerini düşündüklerinde çıkar.”
— George Orwell (1903 – 1950)
“Her savaş, geldiğinde ya da gelmeden önce, bir savaş olarak değil, cani bir deliye karşı meşru müdafaa olarak sunulur.”
— George Orwell (1903 – 1950)
“Sahip olduğumuz göreli özgürlük kamuoyuna bağlıdır. Yasa bir koruma değildir. Hükümetler yasa yapar, ancak bunların uygulanıp uygulanmayacağı ve polisin nasıl davranacağı ülkedeki genel havaya bağlıdır. Çok sayıda insan ifade özgürlüğüyle ilgileniyorsa, yasa yasaklasa bile ifade özgürlüğü olacaktır; kamuoyu uyuşuksa, onları koruyan yasalar olsa bile rahatsız edici azınlıklar baskı görecektir.”
— George Orwell (1903 – 1950)