Ünlü söz
“Yetişkinler, çocuklardan ancak çevreleri üzerinde daha fazla güce sahip oldukları ölçüde daha az batıl inançlıdır. Herkesin güçsüz olduğu durumlarda (örneğin savaş, kumar) herkes batıl inançlıdır.”
— George Orwell (1903 – 1950)
İngilizce aslı
Adults are only less superstitious than children in proportion as they have more power over their environment. In predicaments where everyone is powerless (eg war, gambling) everyone is superstitious
Ne anlatıyor?
Orwell bu sözünde batıl inancı bilgisizlik ya da zekâ eksikliğinin değil, güçsüzlüğün bir sonucu olarak ele alır. Ona göre insanlar çevrelerini denetleyebildikleri ölçüde rasyonel davranır; kontrol ellerinden çıktığında ise belirsizliği azaltmak için ritüellere, uğurlara ve tesadüflere anlam yüklemeye başlarlar. Çocukların daha batıl inançlı görünmesinin nedeni, dünyayı yönlendirme güçlerinin yetişkinlerden çok daha az olmasıdır.
Savaş ve kumar örnekleri bilinçli olarak seçilmiştir: İkisinde de bireyin hayatı veya kaynakları, büyük ölçüde kendi denetimi dışındaki güçlere bağlıdır. Cephedeki asker ya da kumar masasındaki oyuncu, eyleminin sonucunu kesin olarak öngöremez; bu belirsizlik, uğurlu nesneler ve batıl ritüeller için verimli bir zemin yaratır. Orwell böylece batıl inancı küçümsenecek bir zayıflık olarak değil, çaresizlik karşısında verilen yaygın bir insani tepki olarak resmeder.
Bu yaklaşım, Orwell'in insanı her şeyden önce koşulları içinde anlama eğilimiyle uyumludur: Bireyi çevresinden soyutlayarak yargılamak yerine, gücün dağılımına ve maddi koşullara bakar. Söz bugün de belirsizlik dönemlerinde astroloji, fal ve komplo teorileri gibi pratiklerin neden güçlendiğini açıklayan yalın bir gözlem değeri taşır.
Hangi bağlamda söylendi?
Orwell bu düşüncesini 1940'ta yazdığı "New Words" başlıklı denemenin bir dipnotunda dile getirmiştir. Deneme, dilin düşünceyi biçimlendirmedeki rolünü tartışırken, bu dipnotta batıl inancın toplumsal ve koşullara bağlı niteliğine kısa bir ara gözlem olarak yer verir. Savaş yıllarının hemen başındaki bu dönem, Orwell'in verdiği savaş örneğini aynı zamanda yaşanan bir gerçekliğe dönüştürür.
Kaynak
- Eser: New Words (1940)
- Künye: New Words (1940) The Collected Essays, Journalism & Letters, George Orwell: My Country Right or Left, 1940–1943, Editors: Sonia Orwell, Ian Angus. p. 9 (footnote)
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/George_Orwell
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Takma isme gelince, yürüyüşlerde vs. hep kullandığım bir isim P. S. Burton'dur; ama bu ismin kulağa pek olası gelmediğini düşünüyorsanız, Kenneth Miles, George Orwell, H. Lewis Allways'e ne dersiniz? Ben daha ziyade George Orwell'den yanayım.”
— George Orwell (1903 – 1950)
“İnsan bir Yahoo değildir, ama bir Yahoo'ya oldukça benzer ve bunun zaman zaman kendisine hatırlatılması gerekir.”
— George Orwell (1903 – 1950)
“İnanç kaybı gizemli bir şeydir; tıpkı inancın kendisi kadar gizemli. İnanç gibi o da nihayetinde mantıktan kaynaklanmaz; zihnin ikliminde meydana gelen bir değişimdir.”
— George Orwell (1903 – 1950)
“Hiç dikkatini çekti mi, her taş bloğunun içinde bir heykel olduğu söylendiği gibi, her şişman adamın içinde de ince bir adam vardır?”
— George Orwell (1903 – 1950)
“Mesele yalnızca şu anda çıplak kuvvet yönetiminin hemen her yerde geçerli olması değil. Muhtemelen bu her zaman böyleydi. Bu çağı hemen öncekilerden ayıran şey, liberal bir aydın kesimin bulunmamasıdır. Zorbalık tapınması, çeşitli kılıklar altında evrensel bir din haline geldi ve "iyi" bir adam tetiği çekerken bile bir makineli tüfeğin hâlâ bir makineli tüfek olduğu gibi sıradan doğrular -ki Bay Russell'ın söylediği aslında budur- dile getirilmesi fiilen tehlikeli hale gelen sapkınlıklara dönüştü.”
— George Orwell (1903 – 1950)
“Bütün inanç söylemlerinde coğrafi bir unsur vardır: Hindistan'da derin hakikatler gibi görünen şeyler İngiltere'de devasa beylik laflar gibi görünmeye meyillidir ve bunun tersi de geçerlidir. Belki de temel fark, tropikal bir güneşin altında bireyselliğin daha az belirgin görünmesi ve onun kaybının daha az önemli olmasıdır.”
— George Orwell (1903 – 1950)