İçeriğe geç
2Wsözlük

Ünlü söz

“Bir gece, şehirdeki uğrak yerlerimden birinden hayli sarhoş bir hâlde eve dönerken, kedinin benden kaçındığını sandım. Onu yakaladım; şiddetimden korkan kedi, dişleriyle elimde hafif bir yara açtı. O anda içime şeytani bir öfke saplandı. Artık kendimi tanımıyordum. Asıl ruhum o anda bedenimden uçup gitmiş gibiydi ve cinle beslenen, şeytanlıktan da öte bir kötü niyet her bir lifime işledi. Yelek cebimden çakımı çıkardım, açtım, zavallı hayvanı boğazından kavradım ve bilinçli bir şekilde gözlerinden birini yuvasından söktüm!”

— Edgar Allan Poe (1809 – 1849)

KaynaklıSöz, künyesiyle birlikte Wikiquote'ta kayıtlı.
Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram

Söz kartını indir

İngilizce aslı

One night, returning home, much intoxicated, from one of my haunts about town, I fancied that the cat avoided my presence. I seized him; when, in his fright at my violence, he inflicted a slight wound upon my hand with his teeth. The fury of a demon instantly possessed me. I knew myself no longer. My original soul seemed, at once, to take its flight from my body; and a more than fiendish malevolence, gin-nurtured, thrilled every fiber of my frame. I took from my waistcoat-pocket a penknife, opened it, grasped the poor beast by the throat, and deliberately cut one of its eyes from the socket!

Ne anlatıyor?

Bu sahne, Poe'nun insan ruhundaki karanlık dönüşümü en çarpıcı biçimde gösterdiği anlardan biridir. Anlatıcı, kedinin korkup kaçınmasını ve kendisini hafifçe yaralamasını bahane ederek şiddete başvurur. Ancak asıl korkutucu olan, anlatıcının bu şiddeti dürtüsel değil, bilinçli ve yöntemli bir biçimde uygulamasıdır. Çakıyı çıkarıp açması, kediyi boğazından kavraması ve gözünü 'bilinçli bir şekilde' sökmesi, bu eylemi sıradan bir öfke patlaması olmaktan çıkarıp soğukkanlı bir zalimliğe dönüştürür.

Anlatıcının 'asıl ruhum bedenimden uçup gitmiş gibiydi' demesi, kişinin kendi kötülüğünü kendinden uzaklaştırma çabası olarak okunabilir. Ama Poe burada basit bir 'içimdeki şeytan yaptı' anlatısı kurmaz; anlatıcı yine de eylemin tam sorumluluğunu üstlenir. Bu, insanın kendi eliyle işlediği kötülüğü nasıl hem kabul ettiğini hem de ruhunun bir parçası olmaktan çıkarıp tanımlayamadığı bir güce atfettiğini gösterir.

Sahne bugün okura, alkol ve kontrolsüz öfkenin insanı nasıl tanınmaz birine dönüştürebileceğini ve şiddetin gerekçe bulmakta ne kadar usta olduğunu hatırlatır. Poe'nun asıl dehşeti, bu canavarlığın olağanüstü bir varlıktan değil, sıradan bir insandan doğmasıdır.

Hangi bağlamda söylendi?

Bu sahne, 'Kara Kedi' öyküsünün dönüm noktalarından biridir. Anlatıcı, sevgiyle bağlandığı kedisi Pluto'yu alkolün etkisiyle ilk kez ciddi biçimde yaralar. Bu olay, anlatıcının giderek derinleşen şiddet davranışının somut kanıtıdır ve öykünün geri kalanındaki suçluluk, korku ve cinayet zincirinin ilk halkasıdır.

Kaynak

Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.

Konular

İlgili sözler