Ünlü söz
“Özgürlüğe taparım; sıkıntıdan, zahmetten, boyun eğmekten tiksinti duyarım. Kesemdeki para var olduğu sürece bağımsızlığımı güvence altına alır; beni, her zaman nefret ettiğim bir zorunluluk olan, daha fazlasını bulmak için entrika çevirmekten kurtarır; ama sonunu görmekten korktuğum için onu özenle korurum. Sahip olunan para özgürlüğün aracıdır; peşinden koşulan para ise köleliğin aracıdır.”
— Jean-Jacques Rousseau (1712 – 1778)
Fransızca aslı
J'adore la liberté; j'abhorre la gêne, la peine, l'assujettissement. Tant que dure l'argent que j'ai dans ma bourse, il assure mon indépendance; il me dispense de m'intriguer pour en trouver d'autre, nécessité que j'eus toujours en horreur; mais de peur de le voir finir, je le choie. L'argent qu'on possède est l'instrument de la liberté; celui qu'on pourchasse est celui de la servitude.
Ne anlatıyor?
Rousseau burada parayı doğrudan bir zenginlik ya da güç kaynağı olarak değil, bağımsızlığın bir aracı olarak ele alır. Ona göre elde bulunan para, insanı başkalarının isteklerine boyun eğmekten ve geçim için küçük hesaplar yapmaktan kurtarır. Bu yüzden parayı savurganca harcamak yerine dikkatli kullanmak gerekir; çünkü onun tükenmesi, insanı yeniden bağımlılığa ve çıkar ilişkilerine sürükler.
Sözün ikinci kısmında Rousseau keskin bir ayrım yapar: Sahip olunan para özgürlüğü, peşinden koşulan para ise köleliği getirir. Burada asıl vurgu, insanın para kazanmak uğruna kendini başkalarının taleplerine, entrikalara ve sürekli bir koşuşturmaya teslim etmesidir. Yani sorun paranın kendisi değil, ona duyulan sınırsız arzunun insanı nasıl biçimlendirdiğidir.
Bu bakış, Rousseau'nun genel düşüncesiyle uyumludur: Toplumsal bağımlılık ve sahte ihtiyaçlar insanı özgürlüğünden eder. Onun gözünde gerçek bağımsızlık, azla yetinmeyi bilmekten ve kendi hayatını başkalarının denetimine açmamaktan geçer. Günümüzde bu söz, tüketim kültürü ve sürekli kazanma baskısı içinde yaşayan okura, para ile kurulan ilişkinin niteliğini sorgulamayı önerir.
Hangi bağlamda söylendi?
Bu söz Rousseau'nun ölümünden sonra yayımlanan otobiyografik eseri İtiraflar'ın (Les Confessions) birinci kitabından alınmıştır. Rousseau burada kendi hayat tecrübesini ve parayla ilişkisini anlatırken, bağımsızlığını koruma konusundaki hassasiyetini dile getirir.
Kaynak
- Eser: Book I
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Jean-Jacques_Rousseau
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Diktatörlük ağızlık getirir, ağızlık da aptallaşmayı. Bilim ancak özgür söz ortamında gelişebilir.”
— Albert Einstein (1879 – 1955)
“Amerika, Avrupa ve bütün medeniyet dünyası bilmelidir ki Türkiye halkı her medenî ve kabiliyetli millet gibi kayıtsız şartsız hür ve müstakil yaşamaya kesin karar vermiştir. Bu haklı kararı bozmaya yönelik her kuvvet, Türkiye'nin ebedî düşmanı kalır.”
— Mustafa Kemal Atatürk (1881 – 1938)
“Hiçbir yasanın özgür yasa olmadığı şeklindeki olumsuz ilke, avukatlar dışında pek bilinmez.”
— Abraham Lincoln (1809 – 1865)
“Hiçbir zaman hatırınızdan çıkmasın ki, Cumhuriyet sizden fikri hür, vicdanı hür, irfanı hür nesiller ister.”
— Mustafa Kemal Atatürk (1881 – 1938)
“Söz konusu para olduğunda, herkes aynı dindendir.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Bir koyun sürüsünün kusursuz bir üyesi olabilmek için her şeyden önce bir koyun olmak gerekir.”
— Albert Einstein (1879 – 1955)