Ünlü söz
“İnsanın ne kadar bencil olduğu varsayılırsa varsayılsın, doğasında, onu başkalarının talihiyle ilgilendiren ve başkalarının mutluluğunu, onu görmekten aldığı hazdan başka bir şey elde etmese bile kendisi için gerekli kılan birtakım ilkeler olduğu açıktır.”
— Adam Smith (1723 – 1790)
İngilizce aslı
How selfish soever man may be supposed, there are evidently some principles in his nature, which interest him in the fortune of others, and render their happiness necessary to him, though he derives nothing from it except the pleasure of seeing it.
Ne anlatıyor?
Adam Smith bu sözle, insan doğasının yalnızca bencillikten ibaret olmadığını; başkalarının mutluluğundan haz duyma kapasitesinin de doğuştan geldiğini anlatır. Smith'e göre insan, karşısındakinin sevinç ya da acısını gözlemlediğinde kendinde de buna benzer bir duygu uyanır. Bu paylaşma yetisi, çıkar ilişkisi olmasa da işler; kişi yalnızca mutluluğu görmenin hazzını yaşar. Bu düşünce, Smith'in ahlak felsefesinin temelini oluşturan "sempati" kavramını ortaya koyar. Sempati, insan ilişkilerini anlamlandıran ve toplumsal bağları mümkün kılan bir yetidir. Başkalarının duygularına ortak olabilme gücü, bireylerin birbirine yönelmesini, acıyı hafifletmeyi ve sevince katılmayı sağlar. Smith bu sözüyle, daha sonraki ekonomi kuramlarında sıkça öne çıkan katı bencil insan imgesini de peşinen reddeder; insanın ahlaki ve duygusal yönünü vurgular. Söz, ahlakın kökeni ve empati üzerine yapılan tartışmalar açısından bugün de önemli bir hareket noktasıdır.
Hangi bağlamda söylendi?
Bu söz, Adam Smith'in 1759 tarihli ahlak felsefesi eseri "Ahlaki Duygular Kuramı"nın (The Theory of Moral Sentiments) birinci bölümünden alınmıştır. Kitabın açılış cümlesi olarak bilinir. Smith burada, insanın ahlaki davranışının temelinde başkalarının duygularına katılma yetisinin bulunduğunu göstermeyi amaçlar.
Kaynak
- Eser: Part I
- Künye: Section I, Chap. I.
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Adam_Smith
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Dolayısıyla toplum ve sohbet, zihin herhangi bir zamanda talihsiz bir şekilde dinginliğini kaybetmişse onu yeniden kazanmanın en güçlü çareleri olduğu gibi; öz tatmin ve haz için bu denli gerekli olan o dengeli ve mutlu mizacın da en iyi koruyucularıdır. İnziva ve derin düşünce insanları, ister keder ister kırgınlık üzerine evde kara kara düşünmeye yatkın olanlar, çoğu zaman daha fazla insaniyete, daha fazla cömertliğe ve daha ince bir onur duygusuna sahip olsalar da, dünya adamları arasında bu denli yaygın olan o mizaç dengesine nadiren sahiptirler.”
— Adam Smith (1723 – 1790)
“Bedenin rahatlığı ve zihnin huzuru bakımından, hayatın bütün farklı katmanları neredeyse aynı düzeydedir ve yol kenarında güneşlenen dilenci, kralların uğrunda savaştığı o güvenliğe sahiptir.”
— Adam Smith (1723 – 1790)
“Kendine gerektiği kadar, ama gerektiğinden fazla değer vermeyen kişi, başkalarından hakkı olduğunu düşündüğü saygıyı görmekte nadiren başarısız olur. Hakkı olandan fazlasını istemez ve onunla tam bir tatmin içinde yetinir.”
— Adam Smith (1723 – 1790)
“Büyük mesele, her zaman görürüz ki, para kazanmaktır.”
— Adam Smith (1723 – 1790)
“İnsanlığın yöneticilerinin şiddeti ve adaletsizliği kadim bir kötülüktür; korkarım ki insan meselelerinin doğası bunun için neredeyse hiçbir çare kabul etmez.”
— Adam Smith (1723 – 1790)
“Zavallı David Hume çok hızlı ölüyor, ama büyük bir neşe ve iyi mizahla ve şeylerin zorunlu akışına, herhangi bir sızlanan Hıristiyanın Tanrı'nın iradesine sahte bir teslimiyetle öldüğünden daha gerçek bir teslimiyetle.”
— Adam Smith (1723 – 1790)