“Biz, bir ulusun büyüklüğünün devlet okulundan doğduğuna inanıyoruz.”

Mark Twain bu sözde, bir toplumun gelişmesi ve büyümesi için en temel kurumlardan birinin devlet okulu olduğunu vurguluyor. 'Devlet okulu' (public school) ifadesi, yalnızca ücretsiz ve erişilebilir eğitimi değil; aynı zamanda farklı sınıflardan, kültürlerden ve geçmişlerden gelen çocukları ortak bir çatı altında buluşturan, toplumsal bütünlüğü güçlendiren bir kurumu ima eder.

Twain, bir ulusun 'büyüklüğünü' askeri güç ya da zenginlikle değil; vatandaşlarının eğitim düzeyiyle, eleştirel düşünme yetisiyle ve ortak değerlerle ilişkilendiriyor. Eğitim, yalnızca bireysel başarı için değil, ulusun demokratik işleyişi ve geleceği için de vazgeçilmezdir. Bu nedenle devlet okuluna yapılan yatırım, aslında ulusun kendine yaptığı bir yatırımdır.

Bu düşünce, 19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl başında ABD'de yaygınlaşan eğitim reformu hareketleriyle paralellik gösterir. Bugün de eğitim politikaları tartışılırken, kamu eğitiminin demokrasi ve toplumsal eşitlik açısından taşıdığı önemi hatırlatan evrensel bir ilke olarak okunabilir.