Ünlü söz
“Güçlü bir aracıdır doğru sözcük. Bir kitapta ya da gazetede o yoğun doğru sözcüklerden birine rastladığımızda, ortaya çıkan etki ruhsal olduğu kadar bedenseldir ve elektrik hızındadır.”
— Mark Twain (1835 – 1910)
İngilizce aslı
A powerful agent is the right word. Whenever we come upon one of those intensely right words in a book or a newspaper the resulting effect is physical as well as spiritual, and electrically prompt.
Ne anlatıyor?
Mark Twain burada dilin gücünü, özellikle de tam yerini bulmuş tek bir sözcüğün yarattığı etkiyi anlatır. 'Doğru sözcük' ifadesiyle kastettiği, düşünceyi en kestirme ve en canlı biçimde aktaran, yerine başka hiçbir sözcüğün konamayacağı o isabetli kelimedir. Ona göre böyle bir kelime, okurun yalnızca zihnine değil, bedenine de dokunur; tıpkı bir elektrik akımı gibi anında bütün varlığı sarsar.
Twain'in 'electrically prompt' benzetmesi, sözcüğün etkisinin düşünsel bir süreçle ve yavaş yavaş değil, ani bir fiziksel tepkiyle gerçekleştiğini vurgular. Bu, hem kendi yazarlık deneyiminden hem de okurluğundan süzdüğü bir hakikattir: Yazıyla kurulan ilişki salt entelektüel değildir; iyi bir ifade insanın nefesini kesebilir, tüylerini ürpertebilir, kalp atışını değiştirebilir.
Bu söz aynı zamanda Twain'in dil işçiliğine verdiği değeri yansıtır. On dokuzuncu yüzyıl basınının ve edebiyatının içinde yoğrulmuş bir yazar olarak, kelimelerin hem gazete sütunlarında hem romanlarda gerçek dünyayı şekillendiren birer güç olduğunu bilir. Bugünün okuruna ise, yazının ve dilin duyularımız üzerindeki dolaysız gücünü hatırlatan bir uyarı gibidir.
Hangi bağlamda söylendi?
Bu söz, Mark Twain'in yakın dostu ve edebiyat ustası olarak gördüğü yazar William Dean Howells hakkında 1906'da kaleme aldığı denemeden alınmıştır. Twain, bu metinde Howells'in dil kullanımındaki ustalığını öne çıkarırken, doğru sözcüğün yarattığı etki üzerine daha genel bir gözlemini dile getirir.
Kaynak
- Eser: Essay on William Dean Howells (1906)
- Künye: Essay on William Dean Howells (1906)
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Mark_Twain
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Benjamin Franklin ülkesi için pek çok kayda değer şey yaptı ve ülkesinin genç adının, böyle bir evladın anası olarak birçok ülkede onurlandırılmasını sağladı. Bu anı yazısının amacı bunu görmezden gelmek ya da örtmek değildir. Hayır; yalın amacı, onun—Babil'deki dağılmadan beri bıktırıcı basmakalıp sözlere dönüşmüş özdeyişlerden büyük bir özgünlük gösterisiyle derlediği—o iddialı vecizelerini terslemektir.”
— Mark Twain (1835 – 1910)
“Hava durumu edebi bir uzmanlık alanıdır ve eğitimsiz bir el bu konuda iyi bir yazı ortaya koyamaz.”
— Mark Twain (1835 – 1910)
“Önce gerçekleri toplayın, sonra onları dilediğiniz kadar çarpıtabilirsiniz.”
— Mark Twain (1835 – 1910)
“Adımın büyük yazarlar arasında anılmasına üzüldüm, çünkü onların öyle üzücü bir huyu var ki: arka arkaya ölüp gidiyorlar. Chaucer öldü, Spencer öldü, Milton da öyle, Shakespeare de öyle; ben de pek iyi hissetmiyorum doğrusu.”
— Mark Twain (1835 – 1910)
“Tek bir kibri vardı; öğüt vermeyi herkesten daha iyi bildiğini düşünürdü.”
— Mark Twain (1835 – 1910)
“O kurbağanın, herhangi bir kurbağadan daha iyi olduğuna dair hiçbir özellik göremiyorum.”
— Mark Twain (1835 – 1910)