Ünlü söz
“Bazen denir ki, sağduyu çok nadirdir...”
— Voltaire (1694 – 1778)
Fransızca aslı
On dit quelquefois, le sens commun est fort rare...
Ne anlatıyor?
Voltaire bu sözde, sağduyunun sanıldığı kadar yaygın olmadığına ilişkin yaygın bir kanıyı dile getirir. "Bazen denir ki" ifadesiyle konuya temkinli bir giriş yapar; sanki bu düşünceyi kendisi doğrudan savunuyormuş gibi değil, döneminin kabul görmüş bir gözlemini aktarıyormuş gibi konuşur. Sağduyu, çoğu insanda kendiliğinden bulunduğu varsayılan pratik akıl ve doğru karar verme yetisidir. Ancak Voltaire'in işaret ettiği gibi, bu yetinin gerçekte herkeste aynı ölçüde bulunmaması, insan davranışlarındaki tutarsızlıkların önemli bir kaynağıdır.
Sözün devamında Voltaire, yüksek konumlarda sağduyunun daha da nadir göründüğünü ima eder. Bu, iktidarın ve toplumsal ayrıcalıkların insanı basiretli davranmaktan uzaklaştırabileceğine dair aydınlanmacı bir eleştiridir. Ona göre sağduyu yalnızca doğuştan gelen bir nitelik değil, aynı zamanda alçakgönüllülük ve eleştirel düşünmeyle beslenmesi gereken bir kazanımdır. Bu yüzden söz, kibri ve kendini beğenmişliği sağduyunun önündeki engeller olarak görmeye davet eder.
Hangi bağlamda söylendi?
Bu sözün hangi bağlamda ve ne zaman söylendiği güvenilir kaynaklarda belgelenmemiş; bu yüzden tahmin yürütmüyoruz.
Kaynak
- Eser: Dictionnaire philosophique portatif (1764)
- Künye: Philosophical Dictionary "Sens Commun", Dictionnaire philosophique (ed. 1767) Published translation in French (1731): Il est fort rare qu'on conserve le Sens commun dans une si haute fortune
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Voltaire
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“İtibar sahibi adamların haksız olduğu konularda haklı olmak tehlikelidir.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“O halde insanların hepsi, ihtiyaçları olmasaydı, zorunlu olarak eşit olurdu. Türümüze bağlı yoksulluk, bir insanı başka bir insana bağımlı kılar: Asıl mutsuzluk eşitsizlik değil, bağımlılıktır.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“En iyi, iyinin düşmanıdır.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Boşanma muhtemelen aşağı yukarı evlilikle aynı tarihe dayanır. Yine de sanırım evlilik birkaç hafta daha eskidir.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Halk vahşi bir canavardır: Onu zincirlemek ya da ondan kaçmak gerekir.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Söz konusu para olduğunda, herkes aynı dindendir.”
— Voltaire (1694 – 1778)