“Gerçekten de tarih, suçların ve felaketlerin tablosundan başka bir şey değildir.”

Voltaire bu sözüyle tarih anlayışını özetler: Ona göre insanlık tarihi büyük ölçüde bir yıkım, zulüm ve felaketler dizisidir. 'Tablo' sözcüğü, tarihin bir resim gibi insanın gözleri önüne serdiği sahneleri çağrıştırır; ancak bu tablonun çoğu karesi suç ve acı içerir. Bu, tarihsel ilerleme fikrine karşı mesafeli bir bakıştır.

Voltaire, tarih yazımında yalnızca hükümdarların ve savaşların öyküsünü değil, aynı zamanda bu olayların yol açtığı insani bedeli de görmeyi ister. Onun eserlerinde bu karamsar ifade, aslında tarihi salt zaferler ve büyük adamlar üzerinden anlatan resmî anlatılara bir itirazdır. Tarih felsefesine ilişkin bir gözlem olarak, insanlığın yinelenen hatalarına dikkat çeker.

Sözün bugünkü okura sunduğu bakış, tarihi yalnızca kahramanlık hikâyeleriyle değil, mağdurları ve kırılmalarıyla birlikte düşünmek gerektiğidir. Ancak Voltaire'in buradaki amacı yalnızca karamsarlık değil, aynı zamanda olayları eleştirel gözle değerlendirmenin ve aklı temel alan bir tarih bilinci kurmanın zorunluluğunu ima etmektir. Sözün Voltaire'e ait olduğu kaynaklarla desteklenmektedir.

Bu söz, Voltaire'in 1767'de yayımlanan 'L'Ingénu' adlı felsefi hikâyesinden alınmıştır. Eser, toplumun dışında yetişmiş bir karakter üzerinden dönemin kurumlarını ve önyargılarını eleştiren bir anlatıdır. Söz, onuncu bölümde yer alır ve tarihin doğası üzerine derinlikli bir gözlem olarak öne çıkar.