“Hoşgörü nedir? İnsanlığın ayrıcalığıdır. Hepimiz zayıflıklarla ve hatalarla yoğrulmuşuzdur; aptallıklarımızı karşılıklı olarak bağışlayalım, bu doğanın ilk yasasıdır.”

Voltaire bu sözünde hoşgörüyü insan olmanın temel bir koşulu olarak sunar. Ona göre hoşgörü, yalnızca erdemli bir davranış değil, insan doğasının zorunlu bir sonucudur. İnsanlar kusurlu, sınırlı ve hata yapmaya açık varlıklardır. Bu ortak kusurluluk, kimsenin bir başkasını yargılamak ya da küçümsemek için yeterli üstünlüğe sahip olmadığını gösterir. "Aptallıklarımızı karşılıklı bağışlamak" ifadesi, bireysel hatalar karşısında anlayışlı olmayı, katı ahlaki yargılar yerine insani bir yumuşaklığı önerir.

Voltaire'in "doğanın ilk yasası" dediği bu karşılıklı bağışlama ilkesi, toplumsal bir arada yaşamın da temelidir. Düşünür, özellikle din ve inanç farklılıklarının sert çatışmalara dönüştüğü bir dönemde, hoşgörüyü yalnızca bireysel bir erdem olarak değil, toplumsal barışın ön koşulu olarak değerlendirir. Bu nedenle söz, bugün de farklı inanç, düşünce ve yaşam tarzlarının bir arada var olabilmesi için güçlü bir hatırlatma işlevi görür.

Bu söz, Voltaire'in 1764'te yayımlanan "Dictionnaire philosophique portatif" adlı eserinin "Tolérance" (Hoşgörü) maddesinde yer alır. Eser, din eleştirisi ve aydınlanma düşüncesinin temel kavramlarını sözlük biçiminde ele alan etkili bir metindir. Voltaire, Jean Calas davası gibi dini bağnazlığın yol açtığı haksızlıklara tanıklık ettiği bir dönemde hoşgörü kavramını savunmuştur.