Ünlü söz
“Yalnızca erdemli insanların dostları vardır.”
— Voltaire (1694 – 1778)
Fransızca aslı
Les hommes vertueux ont seuls des amis.
Ne anlatıyor?
Voltaire bu kısa ve yoğun ifadede dostluğu, çıkar ilişkilerinden ve yüzeysel yakınlıklardan ayırır. Ona göre gerçek dostluk, insanın yalnızca hoş vakit geçirdiği bir birliktelik değil, güven, dürüstlük ve karşılıklı saygı üzerine kurulan ahlaki bir bağdır. Erdemli insan derken kastettiği, kendi çıkarlarını değil, doğruluğu ve iyiliği gözeten kişidir. Böyle biri, başkasının iyiliğini içtenlikle isteyebilir ve dostuna sadık kalabilir. Çıkarları değiştiğinde ilişkisini de değiştiren, yalan söyleyen ya da başkasını kullanan biri ise bu derin bağı kuramaz. Voltaire'in sözü, dostluğun yalnızca bir duygu değil, aynı zamanda bir karakter meselesi olduğunu vurgular. Bu yüzden söz, okuru kendi ilişkilerine ahlaki bir ölçütle bakmaya davet eder: Gerçek dostluk, onu hak edecek bir iç tutarlılık ve doğruluk gerektirir. Kısa ifadesine rağmen, insan ilişkilerinin ahlaki temelini sorgulatan yoğun bir uyarı niteliğindedir.
Hangi bağlamda söylendi?
Bu söz, Voltaire'in 1764'te yayımladığı ve dönemin din, ahlak, siyaset ve toplum anlayışını eleştirel bir gözle irdelediği 'Dictionnaire philosophique portatif' (Taşınabilir Felsefe Sözlüğü) adlı eserinin 'Friendship' (Dostluk) maddesinde yer alır. Eser, Aydınlanma düşüncesinin yaygınlaştığı bir dönemde yazılmıştır ve kısa maddeler hâlinde okura akıl yürütme yoluyla geleneksel kabulleri sorgulatmayı amaçlar. Voltaire bu maddede dostluğu yüzeysel tanıdıklıklardan ayırmak için böyle ahlaki bir tanım ortaya koyar.
Kaynak
- Eser: Dictionnaire philosophique portatif (1764)
- Künye: "Friendship" (1764)
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Voltaire
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Eski Romalılar, vahşi hayvanları dövüştürmek için mimari harikalar inşa ediyorlardı.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Dostluğun olduğu yer, vatandır.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Bekâretin bir erdem olabileceğini hayal etmiş olmak, insan ruhunun boş inançlarından biridir.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Bir bakan, fırtınalar yüzünden devletin dümeni elinde zorlandığında yaptığı kötülükten bağışlanabilir; ama sakin havada yapmadığı bütün iyiliklerden suçludur.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Çocuklarını satan bir halk, alıcıdan daha da kınanasıdır: bu ticaret bizim üstünlüğümüzü gösterir; kendine efendi seçen, efendisi olsun diye doğmuştur.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Ahlak bütün insanlarda aynıdır, öyleyse Tanrı'dan gelir; ibadet ise farklıdır, öyleyse insanların eseridir.”
— Voltaire (1694 – 1778)