“Hristiyan mezhebinin on yedi yüz yıldır kötülükten başka bir şey yapmadığını bilecek kadar bilgili prens nerede?”

Voltaire bu sözünde, tarihsel Hristiyanlığın toplumsal ve siyasal etkilerine yönelik sert bir eleştiri yapar. Soru biçimindeki ifade, aslında prenslerin ve yöneticilerin bu konuda yeterince bilgi sahibi olmadığını ima eder. Ona göre iktidar sahipleri, dinin tarih boyunca yol açtığı savaşları, baskıları ve ayrımcılıkları görmezden gelmekte ya da bunları öğrenmek istememektedir.

Bu söz, Voltaire'in Hristiyanlığa tümüyle karşı olduğu anlamına gelmez; daha çok örgütlü dinin, özellikle Katolik Kilisesi'nin siyasal güçle birleştiğinde yarattığı zarara yönelik bir itirazdır. 'On yedi yüz yıl' ifadesi, Hristiyanlığın yaklaşık bin yedi yüz yıllık kurumsal tarihine işaret eder ve bu sürenin tek bir olumlu sonucu olmadığı iddiasını abartılı bir vurguyla dile getirir.

Bugün okunduğunda söz, din ile siyaset arasındaki ilişkinin eleştirel biçimde sorgulanmasını teşvik eder. Voltaire'in kışkırtıcı üslubu, tarihsel acılardan ders çıkarmayan bir yönetim anlayışına ve eleştirel bilginin iktidar alanından dışlanmasına yönelik bir uyarı olarak da görülebilir. Sözün Voltaire'e ait olduğu kaynaklarla desteklenmektedir.

Söz, Voltaire'in 6 Nisan 1767 tarihli ve Prusya kralı II. Friedrich'e yazdığı mektuptan alınmıştır. İkili arasındaki yazışmalar felsefe, din ve siyaset üzerine yoğun tartışmaları içerir. Voltaire bu mektupta, Hristiyanlığın tarihsel etkilerine ilişkin eleştirel görüşlerini, dönemin düşünce özgürlüğü tartışmaları çerçevesinde dile getirir.